22 



DZIAŁ IV. ANTROPOLOGIA. 



Fig. 9. Siekiera ze Starorypina z boku. 



Zdaje się, że czynność krajania kamienia odbywano w podobny sposób, jak 

 przy wierceniu dziury, to jest przy pomocy piasku, używając cienkich deszczułek 

 z twardych gatunków drzew i pociągając niemi długo w jednym i tym samym kie- 

 runku. Być może, że używano także na ten cel cienko połupanych wiórów krze- 

 miennych i niemi nadrzynano kamienie, muszę jednak nadmienić, że pogląd ten 

 zdaje mi się mniej prawdopodobnym. 



Jeszcze kilka słów o przeznaczeniu siekier i toporów kamiennych u naszych 

 poprzedników przeddziej owych. 



Ogólne istnieje mniemanie, że wszelkie kamienne siekiery, czy to dyorytowe, 

 serpentynowe, czy krzemienne, służyły do obrabiania drzewa zarówno na budowle, 

 sprzęty domowe, jak i łodzie. Mojem zdaniem, tylko jeden krzemień mógł służyć 

 na ten cel (w innych krajach także nadzwyczaj zwięzły i twardy nefryt i jadeit, 

 w Ameryce obsydyan), inne, naprzykład serpentyn, były ku temu za miękkie, 

 inne znów, jak dyoryt, pomimo ścisłości, za kruche. Przy pierwszem, silniej szem 

 uderzeniu, dyorytowa siekierka musiała pęknąć nad woje (najłatwiej w miejscu 

 otworu), przytem, jak ta, tak i wyrobiona z serpentynu, byłyby zawsze zatępe 

 i nie opłacałyby nawet w setnej części wyłożonych na nie trudów. Wszystkie sie- 

 kiery z otworami (a więc serpentynowe, dyorytowe i t. p.) mogły służyć albo za 

 broń, albo do polowania na większego zwierza, albo poprostu tylko za ozdobę. 

 Ze na ten ostatni cel służyły wszelkie pięknie wyrobione, z wyciętemi liniami sie- 

 kiery, to na to chyba się każdy zgodzi. Zdaje się, że siekiery przywiązane były 

 do różnych godności ludzi w czasach starożytnych (dowodem Rzym), być więc 

 bardzo może, że różna wielkość i postać siekier była warunkowana ową godnością. 

 Sądzę jednak, że ogólne przeznaczenie siekier niekrzemiennych było wojenne i my- 

 śliwskie. Siekiery krzemienne natomiast, zarówno, jak i obsydyanowe, niewyra- 

 biane nigdy z dziurami, osadzane przeszło do połowy swojej długości w kawał- 



