8 



Ó. SIEMIRAÓZKI I E. DUMllCOWSKI. SZKIC GlEOLOGIOZNY. 



Na szczycie siodeł ukazują się zwykle utwory sylurskie, złożone z łupków 

 i piaskowców szarowakowych z wtrąceniami kwarcytu lub z szarycli i czarnycłi 

 iłołupków i źółtawycli piaskowców kwarcowych. Odsłonięciom syluru towarzy- 

 szą stale od południa i północy pasemka dewońskiego kwarcytu, a łęki synkli- 

 nalne wypełniają utwory wapienne i łupkowe górnego dewonu. 



Najstarszemi w całym terenie są czarne iłołupki dolnosylurskie gór Pieprzo- 

 wych pod Sandomierzem zawierające Lingula i Obolu s, oraz źółtawo-szare 

 piaskowce Kleczanowa, Mojczy i Bukówki zawierające Orthisina piana, 



0 rthis moneta, CyclocrinitesSpasskii, Dianulitespe- 

 tropolitana. 



Ten sam wiekdolnosylurski posiadają zapewne iłołupki w Ptkanowie i Cieko- 

 tach odsłonięte. Tektonika dolnosylurskich pokładów kielecko-sandomierskich jest 

 bardzo zawiłą. Na utworach powyższych leżą bespośreduio górnosylurskie iłołupki 

 graptolitowe z C a r d i o 1 a i n t e r r u p t a, odsłonięte w bardzo wielu miejscach 

 na szczycie siodeł. 



Utwór przejściowy do dewonu przedstawiają piaskowce Beyrichiowe z Nie- 

 wachlowa, oraz pokłady rud żelaznych w Kieleckiem i Świętokrzyskiem eksploa- 

 towane. 



Formacyja dewońska składa się z trzech ogniw: 1) najniższe tworzą kwar- 

 cyty świętokrzyskie, na całej przestrzeni elipsoidy kielecko-sandomierskiej ros- 

 postarte, lecz wyklinowujące się ku południowemu zachodowi; 2) środkowe— wa- 

 pienie koralowe i marmury Chęcińskie wraz z konglomeratem koralowym (Zyg- 

 muntowska skała); 3) górne — złożonem jest z wapieni smolistych i ciemnych 

 iłołupków, zawierających obfitą faunę głowonogów i ramionopław^ów, odpowiada- 

 jącą dolnym piętrom górnego dewonu. Charakterystycznemi skamieniałościami tego 

 ogniwa, dość zresztą zmiennego w swojej facies, są C a r d i o 1 a r e t r o s t r i a- 

 ta, Cypridina serrato-striata, Posidonomya, G-oniati- 

 t e s i Cl y me n i a. 



Elipsoidę paleozoiczną okalają zewsząd utwory tryjasowe, a we wschodniej 

 części (Sandomierskiem) przykrywa ją gdzieniegdzie pokład utworów trzecio- 

 trzędnych. 



Dylu wij urn w Sandomierskiem i Opatowskiem składa się niemal w^yłącznie 

 z lóssu, pod którym w parowach widzieć zawsze można* cienką warstwę dolnej 

 moreny lodowcowej z głazami granitów skandynawskich. Utwory lodowcowe 

 są w północno-wschodniej części terenu mocno rozwinięte, w środkowej, części na 

 południe od pasma gór świętokrzyskich brak właściwej moreny dennej, która nie 

 przekroczyła grzbietu świętokrzyskiego, okalając go na wschód od Nowej 

 Słupi i na zachód od Świętej Katarzjmy. Zamiast moreny, w świętokrzyskiem 

 widzimy potężnie rozwinięte rzeczne napływy okresu lodowcowego. Część połu- 

 dniowo zachodnią terenu — Chęcińskie i Eakowskie strony, pokrywa piasek lotny 

 grubą powłoką. 



W jednem tylko miejscu, w Kajetanowie pod Kielcami znajduje się jedyne 

 odsłonięcie formacyi permskiej, w postaci ciemnego wapienia z warstwami marglu 



1 iłu, wypełniającego zatokę w utworach dewońskich. Wapień ten zawiera liczne 

 szczątki Productus horridus i przedzielony jest od dewońskiego dolomitu 



