DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



11 



Pokładów węgla znamy u nas dotychczas około 20; całkowita ich grubość 

 wynosi w przybliżeniu 333 stopy. Zwykła grubość płaskurów węglowych wyno- 

 si 15—30' wyjątkowo tylko w Dąbrowie górniczej dochodzi 45—50'. Pokład naj- 

 grubszy oznaczają górnicy nasi nazwą Reden i liczą od niego pokłady młodsze 

 czyli nadredenowe i starsze czyli podredenowe. 



Podział ten przypadkowo odpowiada istotnym stosunkom paleofitologicz- 

 nym, prof. Tondera oznaczył bowiem florę podredenową jako współrzędną z gór- 

 nemi ogniwami kulmu, „Eeden^' zaś posiada jiiż florę węglową. 



Pokłady eksploatowane w Jaworznie, równie jak w Dąbrowie górniczej, po- 

 siadają podług p. Tondery florę odpowiadającą najniższym ogniwom produkcyjnej 

 formacyi węglowej, czyli tak zw. warstwom szaclarskim; warstewki zaś wapienne, 

 ze szczątkami zwierząt morskich, które Roeraer za stały poziom uważa, zdarzają 

 się w poziomach rozmaitych i zawierają faunę również odpowiadającą dolnej czę- 

 ści formacyi produkcyjnej. 



Z przedstawicieli flory kopalnej n aj liczniej szemi są w węglu szląskim 

 Sigilaryje, znacznie rzadszemi: Lepidodendrony i Kalamity; najrzadszemi są okazy 

 paproci. 



Szczegółowy opis formacyi węglowej na Szląsku i w Polsce, podał Eoemer 

 w swojej Gieologii górnego Szląska. Nowsze spostrzeżenia są zasługą prof. Za- 

 ręcznego i Tondery w Krakowie. 



Formacyja permska jest słabo w okręgu krakowskim rozwinięta: mamy tu- 

 taj jedynie dolne jej ogniwo (rothliegendes) w postaci piaskowców kwarcowych, 

 zAraucarioxylon Schrollianum, występujących na granicy tryjasu 

 i węgla wzdłuż podnóża wyżyny pomiędzy Chrzanowem i Alwerniją, w okolicy Za- 

 górza, Wygiełzowa, Lipowca, Kwaczały, Regulic, Poręby, Okleśny it.d" 

 Utworem prawdopodobnie współrzędnym z piaskowcem kwaczalskim, jest 

 słodkowodny wapień karniowicki, który podług spostrzeżeń p. Raciborskiego 

 leży w stropie produkcyjnej formacyi węglowej i zawiera obok form mezozoicznych 

 jak Neuropteris cf. elegans Brgn, Taeniopteris Roemeri 

 Schenk., bardzo rzadko rośliny właściwe formacyi węglowej, jak Lepidoden- 

 dron, Cordaites i Annularia. Brak natomiast pospolitego w piaskowcu 

 kwaczalskim Araucarioxylon Schrollianum. P. Raciborski uważa 

 wapień karniowicki za słodkowodną facies najwyższych warstw formacyi węglo- 

 wej, czyli tak zwane piętro permo-karbonu. 



Z początkiem okresu tryjasowego graniczny pas Szląska i Morawy, kędy 

 w okresie węglowym przechodził brzeg południowo-zachodni morza, okolony przez 

 bagniste laguny górno-szląskie, zaczyna się zwolna podnosić pod wpływem sił 

 gtSrotwórczych od PdZ działających, a równocześnie obniża się cała masa lądu 

 na północy i północnym wschodzie, otwierając morzu wolny wstęp do ówczesnej 

 niziny polskiej . 



W okręgu krakowskim brzeg morza tryjasowego przesuwa się ku północy 

 wskutek trwającego aż do końca niemal epoki pstrego piaskowca, wypiętrzenia 

 antyklinalnej fałdy pomiędzy Alwerniją i Siewierzem, dzielącej zagłębie szląskie 

 od polskiego. 



