12 J. SIEMIRADZKI. I E. DUNIKOWSKI SZKIC GIEOLOGICZNY. 



Ku wschodowi płytkie morze tryjasowe okala góry paleozoiczne kieleckie, 

 wąskim cyplem wrzynając się ku PnW. Na okres permski i dolnotryjasowy 

 przypada wylanie się na powierzchnię krakowskich skał wybuchowych, porfirów 

 i melafirów, których wiek niedość s'ciśle znany, przypada pomiędzy okresem wę- 

 glowym, a górnem ogniwem pstrego piaskowca czyli róthem. Skały te występują 

 zawsze w postaci lakkolitów lub żył wpryśniętych w szczeliny skał osadowych, 

 stąd też w sąsiedztwie porfirów dają się niekiedy dostrzegać nieznaczne zaburze- 

 nia w uwarstwieniu, natury plutonicznej. O ile sądzić można porfir czerwony 

 w Miękini jest starszy od melafiru z Tenczynka i Alwernii. Skały tej okolicy 

 należą do trzech rodzajów: porfir kwarcowy (Miękinia), porfir syjenitowy (Zalas) 

 i melafir (Alwernija, Tenczyn); w tym ostatnim znajdują się często piękne mi- 

 gdały agatu, ametystu i t. d. 



Szczegółową monografiją petrograficzną krakowskich skał wybuchowych 

 podał Zuber (Spraw. Kom. Mz. 1887). 



Utwory tryjasowe na Szląsku i w Polsce, należą do typu niemieckiego^ uzna- 

 nego już dziś powszechnie za facies lokalną, odrębną od fades alpejskiej^ przedsta- 

 wiaj ącśj typ ogólnie na kuli ziemskiej rozpowszechniony. Na uwagę jednak za- 

 sługuje szczegół, że ku północy, w górach kieleckich, facies ta coraz bardziej się od 

 niemieckiego typu oddała, zbliżając natomiast do tryjasu angielskiego (new red 

 sandstone) przez zanik wapiennych utworów środkowego piętra (wapień 

 muszlowy), oraz czerwoną barwę piaskowców, które tutaj zarówno zastępują pstry 

 piaskowiec, jako też w części i piaskowiec czerwony dijasowy. 



Dolne piętro tryjasu, czyli pstry piaskowiec, w zagłębiu górnoszląskiem nie- 

 znaczną stosunkowo zajmuje przestrzeń, tworząc wąskie pasemko na PnW grani- 

 cy zagłębia węglowego, pomiędzy formacyją węglową (lub permską) i wapie- 

 niem muszlowym, tworzącym w tej okolicy wszystkie wyższe pasma skaliste. 



Najniżej leżą w krakowskiem zlepieńce wapienne czerwonej barwy, któ- 

 rych otoczaki pojedyńcze dochodzą niezwykłych rozmiarów, bo do kilku stóp 

 średnicy. Obok szarego wapienia paleozoicznego, znajdują się w nim kawałki 

 brunatnego rogowca i czarnego lidytu. Cement zlepieńca wapienny, zwykle bar- 

 wy czerwonawej, rzadziej biały. Z obserwacyi Puscha (Geogn. Beschr. von Polen. 

 I. str. 169), wynika, że zlepieńce te mają upad zupełnie odmienny od warstw wę- 

 glowych i leżą powyżej niewątpliwie permskich piaskowców z Araucario- 

 xylon Schrollianum. Eoemer zalicza je do permu, sądzę wszakże, że na 

 podstawie dzisiejszych wiadomości naszych o szerokiem rozmieszczeniu podobnych 

 zlepieńców w Polsce u stóp utworów tryjasowych, podczas gdy formacyją perm- 

 ską bardzo skromnie jest reprezentowana, uważać ją możemy za najniższe ogni- 

 wo formacyi tryjasowej. 



Zlepieńce te odsłaniają się na linii wypiętrzenia dzielącej zagłębie górno- 

 szląskie od polskiego, pomiędzy Alwernija i Siewierzem, od której to linii utwory 

 młodsze od produkcyjnej formacyi węglowej, mają upad obustronny zarówno na 

 PnW jak i PdZ, przy czem jak zwykle, upad od strony szląskiej jest bardziej 

 stromy, aniżeli- od polskiej. Na tej samej linii leżą również wymienione wyżej 

 skały wybuchowe, oraz martwice porfirowe, należące do cokolwiek wyższego niż 

 konglomerat wapienny poziomu. 



