DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



13 



Obecność zlepieńców ua linii Alwernija — Siewierz wskazuje, że mamy tu do 

 czynienia z utworem nadbrzeżnym, ponieważ zaś w zlepieńcach tych biorą udział 

 jedynie skały dewońskie i dolno węglowe, przypuszczać należy, iż pas ich zalega- 

 nia leży niedaleko od skał wapieni paleozoicznych, a tern samem oznacza PnW 

 .granicę produkcyjnego zagłębia węglowego. 



Na zlepieńcach i martwicach, a gdzie ich brak, bezpośrednio na for- 

 macyi węglowej, leżą pstre, przeważnie czerwone, lub zielone piaskowce i gliny, 

 u szczytu zaś całej formacyi— warstwa marglu dolomitowego lub gliny czerwonej 

 zMyophoria costata, należące do piętra rothu. 



Najdalej na wschód wysunięte odkrywki pstrego piaskowca, w okręgu kra- 

 kowskim leżą przy Miękini i Alwernii, skąd ciągnie się ku PnZ pasmo główne na 

 Szląsk aż do Tarnowie, drugie zaś mniejsze, na szczycie drugiego siodła tryjaso- 

 wego, od Alwernii wzdłuż południowej granicy gór Tarnowskich, aż do Kropiwnicy 

 (Krappitz) nad Odrą. 



Ciekawą wskazówkę daje przekrój rothu otrzymany w otworze świdrowym 

 pod Tuczną Babą w okolicy Siewierza. (Pusch. Pamiętnik fizyjograficzny 1881, 

 t. I str. 144 — 148), w którym napotkano gipsy i ślady soU\ na dnie zaś otworu 

 (898 stóp), martwice porfirowe zupełnie do krakowskich podobne. Z rejestru świ- 

 drowego przypada 438 stóp na pstry piaskowiec. 



Znaczne zgrubienie warstwy pstrego piaskowca ku północy, oraz obecność 

 w nim gipsu i soli zasługują na uwagę z tego względu, że saliny inowrocław- 

 skie oraz solanki w Ciechocinku i wielu innych miejscach w Kaliskiem i na Kuja- 

 wach, bijące z pod wapieni jurajskich, źródło swoje w pokładach rothu mieć 

 muszą. 



W obrębie terenu węglowego gliny czerwone dają górnikom wielce pożądane 

 wskazówki, pod ich bowiem osłoną węgiel zachował znaczną ilość gazów, jest 

 tłusty i daje się koksować, podczas gdy w okolicach gdzie w stropie warstw wę- 

 glowych leżą inne pokłady, węgiel bywa chudy i do koksowania niezdatny. 



Środkowe ogniwo tryjasu czyli wapień muszlowij tworzy na G-órnym Szlązku 

 oraz w przyległych częściach Królestwa Polskiego i Galicyi płaski grzbiet skalisty 

 1—3 mil szeroki, około 18 mil długi, we wschodniej swej części na kilka oddziel- 

 nych pasm przez erozyją lub gruby pokład napływów podzielony. Pas ten za- 

 czyna się od Alwernii i Krzeszowic, gdzie też leżą najwyższe jego punkty (Płaza 

 406 metrów, Moczydło 397 Eegulice 395 m, Libiąż 340 Balin 361 m), 

 i ciągnie wzdłuż północnej f granicy zagłębia węglowego na ZPnZ aż do Kropiw- 

 nicy (Krappitz) nad Odrą w regencyi Opolskiej. 



Ku Zachodowi pasmo wapienia muszlowego coraz bardziej się zniża, tak że 

 najwyższe jego wzniesienie w górach Tarnowskich przy Bobrowniku, ma tylko 253 m 

 a góra S-tej Anny przy Leśnicy, niewięcej nad 211 ni nad poziom morza jest 

 wzniesiona. 



Eazem z obniżeniem się całego poziomu, znikają też stopniowo ślady zaburzeń 

 tektonicznych, bardzo wyraźne w okręgu krakowskim. 



Na południe od głównego pasma widzieć jeszcze gdzieniegdzie możDa oder- 

 wane przez erozyją wysepki wapienia muszlowego pośród niziny, zajętej przez 

 warstwy produkcyjne formacyi węglowej, jak w Gliwicach, Lubandzie, Mokrowie^ 



