16 



j. siemiradz:ki i. e. Dunikowski, szkic gieologiczny. 



plicatilis, Saurichtys apicalis i. t. d. Środkowe ogniwo dolnego pię- 

 tra formacji wap. muszlowego, tworzą dolomity rudonośne i utwory z niemi współ- 

 rzędne. Wspólną cechą paleontologiczną, wielce zresztą pod względem litologicznym 

 zmiennych warstw tego ogniwa, jest obecność pewnych form alpejskiego (ściślej 

 mówiąc ogólnie-ś wiato wego, w przeciwstawieniu do lokalnej facies niemieckiej) 

 typu, jak Spirifer Mentzelii, Rhynchonella decu r tata obok 

 typowych form niemieckiego „Schaumkalku'^ Grubość pokładu wynosi podług 

 obliczeń Ecka 240 stóp. 



Najniższą warstwą tego pasma jest t. z w. przez górników szląskich niebieska 

 skała spągowa (blaues Sohlgestein), pokład szarego lub żółtawego wapienia, około 

 15 stóp gruby. Warstwa ta stanowi bespośredni podkład rud ołowianych, cyn- 

 kowych i żelaznych na górnym Szląsku. Pod względem paleontologicznym cechu- 

 ją tę warstwę formy: Spirifer Mentzelii, Terebratula angusta, 

 Cidaris transyersa, Cidaris Waechteri, Retzia trigo- 

 nellaiTerebratulayulgaris. 



W Polsce warstwy tej brak, a pasemko oznaczone na mapie Eoemera jest 

 błędem. 



Na wapieniu falistym w Polsce leży bespośrednio dolomit rudonośny, zbity 

 lub krystaliczny, barwy żółtawej , brunatnej, szarej lub zielonkawej. Rudy rozłożone 

 są w nim w taki sposób, że rudy ołowiane i cynkowe leżą zwykle najniżej, wprost 

 na wapieniu falistym (na Szląsku na niebieskiej skale spągowej); w stropie są one 

 najczęściej przykryte przez rudy żelaza. 



Łoża kruszcowe tworzą dwa pasma po obu stronach wskazanej wyżej osi 

 wypiętrzenia gór zachodnio-polskich: z tych wschodnie ciągnie się od okolicy 

 Siewierza, przez Trzebiesławice, Wojkowice, Chrószczobród, Ujejście, Ząbkowice, 

 Sławków, Bolesław i Olkusz ku Rabszty nowi;— dalej zaś przez Nową Górę do 

 Krzeszowic; drugie pasmo zachodnie, równoległe do pierwszego, od Tarnowca 

 i Nakła przez Bobrowniki, Bytom, Czeladź, Bendzin, Szczakowę do Trzebini 

 i Alwernii. 



Gieologiczne warunki zalegania galmanu na całej wspomnianej przestrzeni, 

 przez dolomit rudonośny pokrytej, są w obu pasmach jednostajne, z tą jedynie 

 różnicą, że w paśmie wschodniem upad warstw wszystkich jest stale PnW, podczas 

 gdy pasmo zachodnie przedstawia niecko wate zagłębie z upadem synklinalnym. 



Za regułę górniczą uważać należy, że najbogatsze kopalnie galmanu leżą 

 w południowej części obu wyżej wymieniony cji pasm; ku północy natomiast, za- 

 równo w okolicy Siewierza jak Tarnowca, galmanu ślady tylko się znajdują, głów- 

 ną zaś masę stanowią rudy srebronośnego ołowiu i żelaza. Kopalnie olkuskie 

 eksploatowane są od lat przeszło 600, Bytomskie dawniej jeszcze, bo od XII 

 wieku. Produkcyja roczna w kopalniach olkuskich wynosi dzisiaj około 104,000 

 centnarów cynku, na Szląsku dobywa się galmanu około 6 mil ij on ów centnarów. 



Właściwy dolomit rudonośny nigdzie nie zawiera skamieniałości, dopiero na 

 zachód Bytomia i Tarnowca, gdzie poziom ten jest jałowym, dolomit przechodzi 

 w spółrzędne sobie ogniwa wapienne, zawierające faunę środkowej warstwy dol- 

 nego piętra wapienia muszlowego (warstwy Gorazdeckie , Krynoidowe, Mikulczy- 

 ckie). Ze skamieniałości charakterystycznych wymienimy: Scyphia Eoeme- 



