18 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



wym na Pd Chrzanowa, przy folwarku Kroczymiech oraz na Pn Wielkiego Libią- 

 ża. Widać go również w górach Luszowskich, nadto w kilku punktach na za- 

 chodniem zboczu pasmaolkusko-siewierskiego przy Bolesławiu, Chruszczobrodzie, 

 Gołuchowicach, Sulikowie. 



Poziom górny czyli wapień Rybniański tworzy warstwę wapienną, 12—40 

 stóp grubą, odznaczającą się obfitością szczątków ryb i płazów oraz głowonoga 

 Ceratitesnodosus. 



Na powierzchni ukazuje się on tylko w postaci wąskiego pasma wychodni 

 na granicy wapienia muszlowego i iłów kajpr owych. Znaleziono go w okolicy 

 Chrzanowa pomiędzy Kroczymiechem i Żórawcem, w Libiążu i górach Luszow- 

 skich. 



W Królestwie Polskiem wapień Rybniański tworzy cienką, zaledwie 5—6 

 grubą warstewkę. 



Należą tutaj białe dolomity ze szczątkami płazów w szybie przy Bolesławiu 

 oraz brunatny dolomit w spągu węgla kajprowego przy Gołuchowicach. 



Nieco większą zajmuje przestrzeń wapień tego poziomu w okolicy Tarnow- 

 ca, przy Rybnej, Opatowcu, Starym Tarnowcu, Osinie i t. d. 



Pomiędzy Tożkiem i Odrą widzimy go przy Wielkiej i Małej Rozmierce, 

 Su chowie, Dańcu, Stubendorfie, Nakle, Tara wie i Kosoro wicach, bespośrednio 

 w spągu iłów kajprowych. 



Skamieniałości wapienia Rybniańskiego są następujące: Spirifer fragi- 

 lis, Terebratulavulgaris, Ostrea ostracina, O. spondy- 

 oides, O. difformis, Pectendiscites, P. laeyigatus, P. re- 

 ticulatus, Geryillia socialis, G. costata, Monotis Al- 

 bę rti, Myophoria yulgaris, M. simplex. Co r buła incras- 

 sata, Turbo gregarius, Nautilusbidorsatus, Ceratites 

 n o d o s u s oraz szczątki ryb i płazów, których brak w starszych warstwach 

 tej formacyi. 



Górne ogniwo tryjasu czyli formacyja kajprowa^ złożona z pstrych, przeważ- 

 nie czerwonych, iłów z podrzędnemi pokładami wapieni, dolomitów, lignitu, pias- 

 kowców, zajmuje na polsko-szląskiej granicy pasmo znaczne, jakkolwiek zwykle 

 przez piaszczyste lub gliniaste napływy jest pokryta i tylko w sztucznych odsłonię- 

 ciach widoczna. 



Iły kaj pro we tworzą podłoże piaszczystej równiny, zawartej pomiędzy górno- 

 szląskiem pasmem wapienia muszlowego od Olkusza przez Siewierz, Tarnowiec 

 i Tożek do Kropiwnicy i Kosoro wic nad Odrą się ciągnącem, a krakowsko-ka- 

 liskiem pasmem jurajskiem, obejmując ogółem przestrzeń około 100 mil kwadrato- 

 wych w dorzeczu Malapany i Stobru aż po Odrę. Warstwy kajprowe leżą pra- 

 wie poziomo, upad ich ku PnW można zaledwie oznaczyć. Stąd też PnW granica 

 iłów i dolomitów kajprowych jest bardzo niewyraźna, zapadają one bowiem pod 

 gliny i wapienie jurajskie, ażeby w górach kieleckich znowu na większej prze- 

 strzeni się ukazać. 



Okoliczność, że kajprowe utwory górno-szląskie składają się w znacznej czę- 

 ści ze skał miękkich, łatwo roskładowi ulegających sprawia, że nie tworzą one 

 nigdzie wybitnych pasm orograficznych, lecz okazują się na dnie płaskich nizin 



