J. SIEMIRADZKI I Ę. DUNIKOWSKI. SZKIC GIEOLOGICZNY. 



19 



bagnistych, lub też tworzą niskie pasemka wzgórz w miejscach, gdzie w skład for- 

 macji twardsze skały weszły. Największe pasmo tego rodzaju przedstawia wy- 

 niosłość wapienna (wapień woźnicki), ciągnąca się od Mrzygłodu przez Woźniki 

 aż poza Lubliniec na Szląsku. 



Gdziekolwiek natomiast braknie składów skał twardszych, ukazują się 

 wszędzie pstre iły kajprowe na dnie płaskich nizin. Tak np. tworzą one pomię- 

 dzy innemi podłoże piaszczystej pustyni pomiędzy Olkuszem i Częstochową. 



Eoemer wyróżnia w kajprze szląskim trzy poziomy: 1) kajper dolny, odpo- 

 wiadający Lettenkohlengruppe gieologów niemieckich; 2) kajper góruy 

 przeważnie w Polsce rozwinięty; 3) Rath. 



Kajper dolny, czyli grupa węgla ilastego, został odkryty na górnym Szląs- 

 ku w pobliżu Wielkich Strzelców i Tarnowca przez Ecka; Degenhardt i Roemer 

 odnaleźli ślady tego poziomu w Krakowskiem. 



Piętro składa się z szeregu przemiennych warstw szarych iłów, zielonkawo- 

 szarych łyszczykowych piaskowców oraz brunatnych ziemistych dolomitów. Szare 

 iły stanowią masę przeważną, piaskowce tylko podrzędne w nich tworzą warstew- 

 ki, miejscami dołącza się jeszcze cienka warstewka jasnego wapienia, złożonego 

 prawie wyłącznie ze zmiażdżonych skorup skójek (unio). 



Utwór ten spoczywa na Szląsku bespośrednio na najwyższem ogniwie wa- 

 pienia muszlo wego (wapień Rybniański), w zgoduem z niem uławiceniu i jest 

 również zgodnie przykryty w stropie przez czerwone i pstre iły właściwego kaj- 

 pru. W niektórych miejscowościach Królestwa Polskiego, leży to piętro bespo- 

 średnio na dolnym wapieniu muszlowym (dolomicie himelwickim). 



Ilość skamieniałości z tego poziomu znanych jest bardzo szczupła: H y b o d u s 

 plicatilis Ag, SaurichthysMougeoti Ag, Gryrolepissp, 

 Myophoria yulgaris, intermedia, Myacites breyis. 



Obok Bolesławia w Olkuskiem, warstewka żółtawo-szarego twardego wa- 

 pienia, jest przepełniona zgniecionemi skorupami skójek |— V4 cala długiemi. 



Warstwy dolnokajprowe znaleziono w starych gliniankach szybu Matyldy 

 pod Chrzanowem, dalej na drodze z Ciężkowic do Jaworzna (gliny łupkowe); wy- 

 pełniają one zapewne całą błotnistą nizinę pomiędzy Ciężkowicami i Balinem.. 

 Widzimy takież same gliny pomiędzy górami luszowskiemi i Luszo wicami. 



Należą tu następnie szare gliny i takież piaskowce ze szczątkami, zwęglo- 

 nych roślin w Czarnej górze, Mazańcu i Pomorzanach pod Olkuszem. , Pod Bo- 

 lesławiem wypełniają one małą kotlinę w wapieniu muszlowym i zostały w kilku 

 sztolniach przebite. Na północ Bolesławia takież same utwory ciągną się w kie- 

 runku Hutek i Lasków. 



Pomiędzy Okradzionowem, Łazami i Lęka w kilku miejscach na dolomicie 

 zCylindrum annulatum leżą glioy łupkowe ze szczątkami roślin oraz wa- 

 pienie skójkowe. We wsi Łęka odkryto je w studni pod czerwonemi iłami. Na- 

 potkano ten pokład przy robotach górniczych pomiędzy Łęką i Trzebiczką, bespo- 

 średnio w stropie wapienia muszlowego z C y 1 i n d r u m annulatum. Toż 

 samo pomiędzy Trzebiczką i Chruszczobrodem. Przy owczarni w Trzebisławicach 

 przebito szare gliny łupkowe zEstheria minuta i wypełniające odosobnio- 

 ną kotlinę w wapieniu muszlowym. Przy Gołuchowicach pod Siewierzem ciemno- 



