28 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



des, odsłoniętych w Blano wicach, Eudnikach, Gaszynie i Krzyworzece. Tutaj zali- 

 czyć również należy wysepkę brunatnego piaskowca przy Porębie Mrzygłodzkiej, 

 zawierającego pomiędzy innemi : Oppeliasubradiata, OstreaMarshii 

 i Rhynchonella yarians. 



Poziom Oppelia aspidoides przykryty jest przez białe i żółte luźne 

 piaski, stanowiące przejścia do dolnokellowejskich warstw macrocephalowych 

 fGaszyn, Kłobucko, Pierzchno). 



W południowej części polskiego zagłębia jurajskiego za współrzędny z utwo- 

 rem bathu uważa Michalski konglomerat kwarcowy z niewyraźnemi odciskami 

 małżów, odsłonięty w parowie.-^Eacławickim. Konglomerat ten przechodzi ku dołowi 

 w zwarty piaskowiec bez skamieniałości, leżący na wapieniu węglowym, ku górze 

 zaś — w ikrowce żelaziste, zawierające faunę wszystkich poziomów Kelloweyu, 

 a nawet w górnej swej części dolno oksfordzkie formy Quenstediceras Ma- 

 riae i Peltoc e.r as Eugenii. 



Konglomerat, odpowiadający położeniem swojem zlepieńcowi Racławickiemu, 

 występuje na zboczu doliny Szklarskiej przy Olkuszu nad czarnym wapieniem wę- 

 glowym i w spągu żółtych wapieni macrocephalowych. Podobne warstwy znaleźli 

 również Pusch i Zejszner u podnóża płaskowyżu Bańkowskiego pod Krakowem. 

 Lista skamieniałości z ikrowca żelazistego, wraz z leżącym pod nim zlepieńccem 

 kwarcowym, podana przez Zejsznera z tej miejscowości, zawiera pomiędzy innemi 

 formy batońskie : Pholadomya Murchisoni, Pecten textorius, 

 Pecten lens, Monotis Munster i, Pleuromya Agassizi. Bieniasz 

 i Zuber znaleźli w piaskowcowych warstwach w Tenczynku formy batońskie — 

 zdanie to potwierdza również Bukowski (Yerhandl. der k. k. geolog. Eeichsanstalt 

 1884 str. 254 i 1887 str. 344). Wreszcie pośród bogatej fauny ikrowców Balińskich, 

 znajdują się formy niewątpliwie batońskie (Perisphinctes curyicosta, 

 f u n a t u s, q u e r c i n u s). 



Utwory górnojurajskie są rozwinięte w Polsce pod postacią białych wapieni, 

 tworzących pasmo skaliste od Krakowa do Wielunia i dalej pod napływami aż do 

 Kalisza się ciągnących; takież same wapienie okalają w kształcie podkowy wyżynę 

 środkowo -polską od PdZ, Pn i PnW, wreszcie ukazują się w wielu miejscach pod 

 napływami na Kujawach. Wszystkie wymienione odkrywki są ze sobą bespośre- 

 dnio połączone, przedstawiając części olbrzymiego pokładu górnojurajskiego, two- 

 rzącego podłoże nowszych formacyj od podnóża Karpat i granicy szląskiej, aż do 

 Bałtyku. 



Jeżeli się zbliżymy od zachodu do płaskiej równiny górnoszląskiej przez Sie- 

 wierz do pasma Krakowsko-Kaliskiego, wyżyna pomiędzy Częstochową i Olkuszem 

 przedstawi się imponująco, tworząc kontrast wybitny swemi ostremi, skalistemi za- 

 rysami od płaskofalistej okolicy. Na skale, na której wznoszą się zwaliska zamku 

 w Ogrodzieńcu— pasmo to dosięga 1470' wysokości ponad poz. morza. 



Przyjrzawszy się bliżej dostrzegamy, iż pasmo to nie jest tak jednolitym mu- 

 rem, jakim się zdaleka wydaje, lecz że przecinają je liczne, niekiedy dość szerokie 

 doliny poprzeczne, wypełnione białym piaskiem dyluwijalnym. 



Od Częstochowy ku północy pasmo skał wapiennych zniża się coraz bardziej, 

 przedstawiając już tylko płaską wyniosłość, piaskiem i gliną dyluwijalną pokrytą. 



