J. SIBMIRADZKI 1 E. DUNIKOWSKI. SZKIC GIEOLOGICZNY. 



29 



Upad warstw wapiennych pomiędzy Krakowem i Olkuszem jest wschodni, 

 dalej na północ— PnW. 



Od Wawelu i Podgórza pod Krakowem rospoczyna się na południowym wscho- 

 dzie wapień jurajski i tworzy na zachód od Krakowa dwa pasma skał, rozdzielone 

 doliną Rudawy. Południowe z nich przechodzi od Zwierzyńca Tenczyńskiego wzdłuż 

 brzegu Wisły (Przegorzały, Bielany, Tyniec, Piekary, Liski, Wigral, Czernichów, 

 Przeginia i Kamień). Drugie pasmo rospoczyna się w pobliżu zwalisk Zaniku Łob- 

 zowskiego i biegnie przez Mędliki, Balice, Aleksandrowice, Zabierzów i Nielepice 

 do Krzeszowic. 



Tam, gdzie się na zachodzie najbardziej roschodzą wspomniane dwa pasma 

 skaliste, wznosi się pomiędzy niemi płaskowzgórze Sanka. Spada ono od Sanki 

 i Zalasu ku północy, w głęboką dolinę Prywani i Minkowa ; stok południowy jest 

 bardziej stromy i przerzyna go wąski parów Bybny wielce malowniczy z powodu 

 obecności w nim stalaktytów i nacieków wapiennych. Kn zachodowi płaskowyż 

 cały, a z nim pokład wapienia jurajskiego, jest obok Brodły i Poręby stromo odcięty. 

 Na północnym stoku grzbietu Bańkowskiego, w wąwozach obok Ostrowca, Głu- 

 chówka aż do Zalasu oraz na dnie głębokiej doliny, która biegnie od Grójca pomię- 

 dzy Zalasem i Brodłą ku Rybnej, ukazują się masy porfiru. 



Orografija okolicy wielce urozmaicona jest wynikiem silnej erozyi mioceńskiej 

 i dyluwijalnej. 



Na południe od Rudawy i na Z od doliny Dłubni piętrzą się skały jurajskie 

 coraz wyżej osięgając największą wysokość w okolicy Ogrodzieńca ; główne ich pa- 

 sma są uwieńczone nieprzerwanemi grupami skał malowniczych w postaci murów 

 i ruin, złożonych z t. zw. wapienia skalistego (Felsenkalk). Większe doliny skaliste 

 Prądnika, Szklar i Racławic są tylko szczelinami w tym wapieniu. 



Główne pasmo swobodnie wznoszących się grup skalistych, sterczących ponad 

 bardzo poprzerzynaną wyżyną, ciągnie się od Skały i Białego Kościoła przez Wierz- 

 banowice, Racławice, Przeginię, Zederman, Rabsztyn, Klucze, dalej na drugiej stro- 

 nie piaszczystej doliny Białej Przemszy przez Kwaśniów, Podzamcze i Karlin do 

 Kromołowa; na zachód od niego leży odosobniona wyspa skalista Niegowonice; na 

 wschód zaś od Ogrodzieńca odgałęzia się boczne pasmo skał jurajskich do Smolenia 

 i Strzegowy na Pd. do Pilicy. 



Na północ od Kromołowa skały wapienne ciągną się od Karlina przez Żerko- 

 wice do Koskowic, sięgają do Pradła, Zawady, wzdłuż brzegu Białki do Lelowa, 

 Żarek i Olsztyna, przecinając dalej dolinę Warty, raz pod Mstowem i Mirowem, 

 drugi raz pod Działoszynem i Załęczem— trzeci wreszcie pod Burzeninem. 



Skaliste te wyniosłości nie tworzą, jak mniema wielu dotychczasowych bada- 

 €zów gieologii polskiej, stałego jakiegoś poziomu gieologicznego, lecz przedstawiają 

 najwyższe szczyty erozyjnego tarasu, którego najniższą częścią jest nizina górno- 

 szląska. Skaliste szczyty są pozostałemi najtwardszemi partyjami wapieni juraj- 

 skich, które się erozyi najdłużej oprzeć zdołały, podczas gdy ogniwa współrzędne, 

 lecz z mniej opornych skał złożone, uległy częściowemu zniszczeniu. 



Zachodnia granica górnojurajskich utworów przechodzi od Alwernii i Chrza- 

 nowa na PnZ, opasuje Olkusz półkolem od wschodu, powyżej Olkusza zawraca na 

 Z do Bolesławia, stamtąd na Pn do Rokitna i Zawiercia. Od Zawiercia na wschód 



