30 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



do Kromołowa, dalej na PnZ przez Włodowice, Żarki, Przybynów, Choroń, Wrzo- 

 sowę, Częstochowę, Kłobucko, Krzepice, Zajączki do Wielunia, —dalej przez Uni- 

 ków do Trojanowa pod Kaliszem. 



Granica wschodnia od Podgórza i Łobzowa na PnZ przez Skałę, Wolbrom, 

 Pilicę, Lelów przecina Wartę poniżej Skrzydłowa, przechodzi przez Orzechówek 

 i Dmenin do źródeł Widawki przy Kamińsku, gdzie styka się z zachodnią granicą 

 jury Kieleckiej. Dalszy przebieg północo wschodniej granicy pasma Krakowskiego 

 znaczy lewy brzeg Widawki przez Sarnów, Brzyków, Wielką Wieś do Burzenina 

 nad Wartą i Barczewa w pow. Sieradzkim. 



Na granicy utworu wapiennego i glin brunatnojurasowych leży wszędzie 

 w Polsce cienki pokład utworów kellowejskich, zaliczanych zwykle do górnego 

 jura. Kozróżniamy tutaj dwa poziomy : warstwy dolne zMacrocephalites 

 macrocephalum i iły ornatowe z Cosmoceras ornatum. Oba nie tworzą 

 nigdzie odrębnego pasma, lecz ukazują się wszędzie na granicy zetknięcia wapieni 

 górnojurajskich z glinami środkowojurajskiemi. Grubość warstwy makrocefa- 

 lowej wynosi zaledwie 8—30 stóp. Skład litologiczny bardzo zmienny: w półno- 

 cnej części terenu— około Wielunia jest to żółtawo-biały wapień piaszczysty, lub żółty 

 żelazisty piaskowiec, niekiedy zaś biały piasek, w okolicy Częstochowy— zbity pia- 

 skowiec, lub kwarcyt; w Szklarach i Sauce pomiędzy Olkuszem i Krakowem— kon- 

 glomerat żelazisty; w Parczach przy Olkuszu— czerwony piaskowiec; w Pomorza- 

 nach, Racławicach i Balinie ikrowiec żelazisty. Stałą cechą wszystkich tych utwo- 

 rów jest tylko barwa żółta, lub czerwona oraz cechy paleontologiczne — zwłaszcza 

 obfitość ammonitu Mac rocephalites macrocephalum, napotykanego we 

 wszystkich odkrywkach. 



Fauna bardzo bogata i dobrze zachowana, doczekała się licznych opisów mo- 

 nograficznych ze strony gieologów wiedeńskich, których prace czytelnik znajdzie 

 w spisie bibliograficznym, umieszczonym na końcu dziełka niniejszego. 



Główni ejszemi skamieniałościami tego poziomu są: H a r p o c e r a s c r a c o- 

 yiense Teiss., Harpoc. lunulaQu., Perishiuctes funatus Opp., Per. 

 aurigerus Opp., Per. curyicosta Opp., Per. fur c ul a Neum., Per. 

 s u b t i 1 i s Neum., P. o r i o n Opp., Proplanulites Koenigi Sow., 

 Mac rocephalites macrocephalum Sow. M. buli a tum d'Orb., 

 O s t r e a M a r s h i i Sow., Lima gigantea Sow., Pecten lens Sow. 

 fibrosus Sow., t e x t o r i u s Miinst., Trigonia denticulata Ag., 

 e 1 o n g a t a Ag., tuberculata Ag., Pholadomya Murchisoni 

 Sow., Modiola cuneata d^Orb., Natica crythea d'Orb., P 1 e u- 

 rotomaria granulata Sow., Ehynchonella yarians Buch. i t.d. 



Na warstwie macrocephalowej następuje kilkocalowa zwykle warstewka ila- 

 sta, z domieszką zielonego glaukonitu, zawierająca obfitą faunę górnokellowejską. 

 Odkrył ten poziom w r. 1869 Zejszner w Bzowie, później Michalski w wielu miej- 

 scach w Częstochowskiem, wreszcie Raciborski i Teisseyre w Grójcu, koło Alwernii. 



Warstwy glaukonitowe (iły ornatowe) zawierają pomiędzy innemi: 



Nau tilus K u tc h e n s i s Waag., P e r i s p h i n c t e s euryptychus 

 Neum., curyicosta Opp., Harpoceras punctatum Rein., Cosmo- 

 ceras aculeatum Eichw., C a s t o r Rein., J a s o n Rein. Reineckia 



