J. SIEMIKADZKI 1 E. DUNIKOWSKI. SZKIC GIEOLOGICZNY. 



37 



o) luyżyna środhowo-polska. 



Też same utwory tryjasowe i jurajskie, któreśmy poznali w zagłębiu górno- 

 szl^skiem i paśmie Krakowsko-Wieluńskiem, okalają w kształcie podkowy od po- 

 łudnio-zachodu, północy i PnW — paleozoiczną, wyspę Kielecko-Sandomierską, 

 tworząc dwa równoległe skrzydła antyklinalnej fałdy: na PdZ stronie gór Kielec- 

 kich oraz na PnW w Opoczyńskiem i Iłżeckiem, połączone'wzdłuż dorzecza Pilicy 

 słabo wygiętym, szerokim łukiem wychodni jurajskich i tryjasowych, leżących pra- 

 wie poziomo i bardzo słabo ku północy pod nowsze napływy zapadających. 



Z małemi wyjątkami charakterystyka podana dla utworów górnoszląskich 

 i krakowskich stosuje się również i do wyżyny środkowo-polskiej . 



Dwa pasma, antyklinalne względem siebie, są ściśle do pasma Krakowsko- 

 Wieluńskiego równoległe ; PdZ — węższe i stromo pochylone łączy się w północnej 

 swej części przez wychodnie wapieni kimerydzkich w Kodrębiu i Rosprzy bespo- 

 średnio z pasmem jurajskiem Krakowsko-Wieluńskiem ; PnZ skrzydło jest szer- 

 sze, ma upad znacznie słabszy ku PnW i dochodzi od okolic Nowego Miasta i Ino- 

 włodza nad Pilicą do okolic Ożarowa i Opatowa. 



Pod względem orograficznym — jedynie południowo-zachodnie pasmo nadni- 

 dziańskie posiada wybitny charakter gór pasmowych; a że kierunek pasm tutej- 

 szych z kierunkiem kieleckich fałd paleozoicznych tworzy dość mały kąt ostry, 

 a przytem wspomniane wyżej uskoki poprzeczne dokładne pomiary utrudniają, ró- 

 żnica kierunku fałd paleozoicznych i mezozoicznych w wyżynie środkowopolskiej 

 uszła uwagi większości badaczów dotychczasowych. 



Pomiędzy górami Chęcińskiemi z jednej, a biegiem Mdy i górnej Pilicy 

 z drugiej strony, ciągnie się szereg wąskich, porozrywanych pasemek skalistych, 

 równolegle do siebie w kierunku Pd W ustawionych. W skład pasemek tych, nie- 

 kiedy bardzo wąskich, wchodzą wyłącznie utwory jurajskie i tryjasowe, wciskające 

 się w postaci wąskich zatok w granice paleozoicznego elipsoidu, jak np. pasmo me- 

 zozoicznych utworów, przedzielające dewoński grzbiet pomiędzy Dębską Wolą 

 i Łukową od głównego pasma gór Chęcińskich. 



W miejscowości tej, gdzie utwory morenowe dotychczas znalezione nie zo- 

 stały i która, jak się zdaje, pod osłoną gór Chęcińskich od niwelacyi lodnikowej 

 ocalała, nagromadziły się jedynie olbrzymie masy lotnych piasków, wypełniające 

 wszystkie doliny pomiędzy pojedyńczemi szczytami skalistemi. 



Szczyty te, zwłaszcza wapienne (wapień muszlowy i jurajski), dochodzą wcale 

 znacznej wysokości - np. w Brudzowie przy Morawicy— 1050', w Skrzelczycach— 

 1051', Obicach~1024', Korytnicy— 1205', Małogoszczy - 1073' i t. d., wogóle do- 

 równywając najwyższym szczytom koralowej rafy Chęcińskiej, co występuje tern 

 wyraźniej, że doliny izoklinalne, przedzielające pojedyncze pasma są głębokie, a ko- 

 ryto Mdy przy Tokarni ma zaledwie 700' wysokości nad poziomem morza. 



Ku południowi stromo pochylone warstwy mezozoiczne zapadają stopniowo 

 pod kredę i miocen na przestrzeni pomiędzy Korytnicą i Drugnią, nietracąc do 



