38 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



ostatniej chwili swego orograficznego charakteru wąskich pasm, przedzielonych 

 równie wąskiemi dolinami izoklinalnemi, wypełnionemi piaskiem dyluwijalnym. 



Natomiast ku stronie północno-zachodniej charakter pasmowy zaciera się co- 

 raz bardziej; poza Małogoszczą wprawdzie ciągnie się jeszcze przerywane pasem- 

 ko skał jurajskich do Przedborza nad Pilicą, jest ono jednak w porównaniu do po- 

 łudniowej swej częs'ci bardzo niskiem, porozrywanem, a na północnej jego stronie 

 leży rozległa równina, g]-ubo lotnemi piaskami pokryta, z pod których sterczą tu 

 i owdzie luźne, rzadko w krótkie pasemka sszeregowane wzgórza wapieni i pia- 

 skowców jurajskich. 



Kierunek całego pasma mezozoicznego, którego PdZ granicę tworzy linija, 

 idąca od wsi Górki na szosie Pińczowskiej, przez Sobków i Małogoszczę do Przed- 

 borza, jest, jak nadmieniłem już, ściśle do pasma Krakowskiego równoległy; upad 

 warstw wogóle stromy, stale PdZ, ku północy coraz słabszy, zupełnie jak w pa- 

 śmie Krakowskiem, z którem łącznie pasmo nadnidziańskie tworzy podniesione 

 brzegi nieckowatego zagłębia, wypełnionego przez utwory kredowe i mioceńskie 

 w Proszowskiem i Miechowskiem. 



Posuwając się od brzegów Nidy ku dewońskiej wyżynie Kieleckiej, przetnie- 

 my kolejno też same warstwy jurajskie i tryjasowe, co na pograniczu Królestwa 

 Polskiego i Szląska, tylko w porządku odwrotnym — od młodszych do starszych. 



Cała masa przeróżnych utworów mezozoicznych, występująca na północnej 

 stronie dewońskiego elipsoidu w powiecie Kieleckim, Opoczyńskim i Rawskim, 

 przedstawia pod względem orograficznym przedzieloną przez erozyją na mnóstwo 

 odrębnych pasemek i gór pojedynczych płytę, mającą upad bardzo słaby w zacho- 

 dniej swej części mniej lub więcej PnZ, w północnej — Pn, we wscliodniej zaś — 

 PnW, co wytłumaczyć łatwo się daje w ten sposób, że bardzo płytka i bardzo sze- 

 roka w tem miejscu mezozoiczna fałda antyklinalna środkowo-polska zniża się sto- 

 pniowo ku północy, ginąc pod napływami nowszemi, wypełniaj ącemi zapadły na 

 wschód od uskokowej linii solanek Łęczycko-Ciechocińskich płat niziny Mazowie- 

 ckiej. 



Od Nowego Miasta nad Pilicą wchodzimy znowu w obręb wyraźnych gór pa- 

 smowych, które z powodu słabego pochylenia warstw i abrazyi lodnikowej mniej 

 wybitnie, aniżeli na południowej stronie Kieleckiego elipsoidu, się przedstawiają. 

 Pasmo utworów mezozoicznych, upadających pod niewielkim kątem na PnW cią- 

 gnie się od okolic Nowego Miasta ku Pd W, opierając się z jednej strony o góry 

 Świętokrzyskie, z drugiej — sięgając do górnojurajskiego pasma wapiennego pomię- 

 dzy Nowem Miastem, Iłżą i Ożarowem. 



Kolejne następstwo warstw mezozoicznych zupełnie^toż samo, co w paśmie Kra- 

 kowsko-Szląskiem, kierunek również do tego pasma ściśle równoległy. J est to za- 

 tem północno-wschodnie, płaskie skrzydło antyklinalnej fałdy środkowo-polskiej. 

 Na łączącym oba skrzydła łuku Opoczyńskim porządek warstw, od starszych do 

 młodszych liczy się również prawidłowo od dewońskich wapieni pod Bodzentynem 

 i Słupią nazewnątrz. 



Całą okolicę pokrywają grube warstwy dyluwijalne piasków, lossu, lub gliny 

 lodowcowej, z pod których rzadko tylko — w parowach rzek, lub w kopalniach, od- 

 krywki skał starszych napotkać można. 



