J. SIEMIRADZKT I E. DUNIKOWSKI. SZKIO GIEOLOGICZNT. 45 



Na Pn krańcu wyniosłości Kieleckiej utwory kajprowe mało się różnią od 

 szląskicli. Michalski wyróżnia wśród nich trzy piętra: dolne— piaskowcowe, leżące 

 bespośrednio na wapieniu muszlo wym; środkowe— pstre iły z podrzędnemi war- 

 stwami wapieni, piaskowców, zlepieńców i rud żelaznych; oraz górne (retyckie), 

 czyli piaskowiec szydłowiecki. 



Jeżeli pominiemy piaskowiec szydłowiecki, który jest niewątpliwie od kaj- 

 pru, a nawet od górno-retyckich glin młodszy, pokłady właściwego kajpru tworzą 

 na północnej stronie gór' Kielecko-Sandomierskich jedynie wąskie bardzo pasem- 

 ko, towarzyszące w stropie opisanym wyżej wychodniom wapienia muszlo wego na 

 przestrzeni od Łopuszna i Pilcicy przez Bzin ku Opatowu. 



Pusch znalazł krwawo-czerwony i zielony ił kajprowy pod Wolą Paprotnią 

 i Skąpem, na zachodniej stronie gór Kieleckich, zaś pomiędzy Skąpem i Łopusz- 

 nem, więc nieco niżej, w spągu— piaskowce i pstre iły marglowe. Na Pd Łopuszna 

 leży na wzgórzach wapienno-marglowych piaskowiec cokolwiek wapnisty, miękki, 

 w szczelinach uwarstwienia gąbczasty, przekładany czerwonym iłem marglowym 

 oraz szarą, bogatą w blaszki miki, gliną łupkową, zawierającą niekiedy dużo 

 pirytu. 



Charakterystyczne dla kajpru szląskiego czerwone gliny, pstre margle 

 ikrowcowe i kwarcowe zlepieńce znaleźli Eoemer i Michalski w wielu miejscach 

 na Pn stoku gór Kieleckich (Odrowąż, Przyłogi, Stanowiska), gdzie też znalezio- 

 no szczątki Mastodon saurus Jaegeri. W miejscowościach: Majdanki, 

 Rozwody, Mokra, znalazł Michalski w utworach dolnokajprowych odciski muszel, 

 przypominających skójki (U n io), co stwierdza mniemanie tego autora, że dolną 

 część kajpru tutejszego t. j. piaskowiec doLettenkohlengruppe niemiec- 

 kich gieologów zaliczyć należy, skójki bowiem w wielkiej obfitości w niektórych 

 pokładach tej formacyi na Szląsku się znajdują. Oprócz wymienionych przez 

 Michalskiego miejscowości, widziałem odciski skójek w czerwonym piaskowcu 

 z Kossowic w pow. Opatowskim. 



W górnych warstwach różnobarwnych skał kajprowych pochodzenia mor- 

 skiego ukazuje się tak samo jak i na Szląsku konglomerat kwarcowy, przecho- 

 dzący w żelazisty piaskowiec. Michalski zaznacza, żtj konglomeraty są stałym 

 poziomem, oddzielającym morskie utwory kajpru od słodkowodnych warstw re- 

 tyckich. 



Utwory kajprowe na Pn stronie wyżyny Kieleckiej mało są jeszcze znane; 

 tyle tylko powiedzieć o nich można, że wzdłuż linii krzywej, wyznaczonej przez 

 wychodnie wapienia muszlowego ciągnie się w stropie tegoż pasmo około i mili 

 szerokie piaskowców dolnokajprowych (Lettenkohlengrupp e), tworzące 

 grunt lekko falisty, dalej następuje błotnista nizina na północ Pilczyc, Eadoszyc 

 1 Miedzeży, pasem milowej szerokości, której dno tworzą pstre iły kajprowe; da- 

 lej zaś na północ od linii łączącej punkty: Czermno, Jacentó w, Wąsosz ukazuje 

 się już tylko piaskowiec szydłowiecki. 



Więcej znacznie wiadomości posiadamy o utworach kajprowych na PnW 

 stronie gór środkowo-polskich, od Bzina do Ostrowca, gdzie przez liczne roboty 

 górnicze oraz obfitość odsłonięć naturalnych na brzegach rzek i parowów zbada- 

 nie gieologicznej budowy okolicy jest znacznie ułatwionem. 



