J. SIEMIRADZKI I E. DUNIKOWSKI. SZKIC GIEOLOGICZNY. 



47 



ten odpowiada w zupełności górno-szlą,skim pokładom retyckim i, jak słusznie 

 zauważył już Puscli, nie jest współrzędnym, lecz starszym od piaskowca szydło- 

 wieckiego. 



Na północnej stronie gór Kieleckicłi ścisłego rozgraniczenia pomiędzy kaj- 

 prem a ratliem wśród lesistej i mało zaludnionej okolicy przeprowadzić dzisiaj nie- 

 można. Podług Michalskiego granicę tę tworzy wszędzie zlepieniec kwarcowy, 

 przechodzący w żelazisty piaskowiec. 



Pokład rudonośny pomiędzy Nietuliskami i Krynkami, na Pn od Brodów 

 ku Lubieniom oraz w dolinie Kamiennej pod Starą Rudą, Stykowem, Kunowem, 

 Dziurowem, Michałowicami i Starachowicami Pusch zalicza do utworów młodszych 

 od kajpru, a starszych od piaskowca szydłowieckiego — zatem do piętra retyc- 

 kiego. 



Szczególniej ważnem jest odsłonięcie w parowach pomiędzy Gromadzica- 

 mi i Miłkowem, gdzie się utwory retyckie mocno rozwinęły. 



Najniższe miejsce zajmuje tutaj miękki piaskowiec żółtawej barwy, naprze- 

 mianległy z szarym iłołupkiem i przepełniony odciskami rośliu, z których udało mi 

 się oznaczyć Eąuisetum Ungeri Ett., Taeniopteris super ba Sap. 

 W górnych warstwach tego poziomu przeważają iły łupkowe, a w ich stropie leży 

 miękki, łupkowy szary piaskowiec z odciskami roślin oraz gniazdami miału wę- 

 glowego. W piaskowcu tym znalazłem niewyraźne odciski skójek. Nad piaskow- 

 cem leży biała glinka plastyczna z jednym lub dwoma płaskurami węgla kamien- 

 nego. Dopiero w stropie tej gliny zaczyna się właściwy piaskowiec szydłowiec- 

 ki, biały lub szarawy, dający się łatwo ciosać. 



W spągu powyższych warstw ku Gromadzicom widzimy wszędzie na brzegu 

 strumienia czerwone iły i piaskowce, a na zachód od dworu ukazuje się wyżej 

 wspomniany zlepieniec kwarcowy, stanowiący granicę pomiędzy rathem i właści- 

 wym kajprem. Dalej ku Jarugom, wzdłuż strumienia, napotykamy wszystkie ty- 

 powe odmiany właściwego kajpru, niewyłączając pstrych brekczyj ikrowcowych. 

 W Jarugach wreszcie— wapień muszlo wy z Ceratites nodosus. 



W kopalni glinki ogniotrwałej w Chmielowie, koło Ostrowca, wydobywają 

 z pod grubej warstwy piaskowca szydłowieckiego siwą glinę łupkową, zawierają- 

 cą doskonale zachowane odciski roślin i łudząco podobne do glinek Mirowskich 

 pod Krakowem. Dotychczas oznaczył p. Raciborski z tego pokładu: S chizo- 

 neura hoerensis, Podozamites, Cycadites, Ctenophyllum. 

 Rodzaj Podozamites najbardziej w jurze i Hasie rospowszechniony, poniżej 

 rathu nie schodzi, a w glinach Chmielowskich jest dość licznie reprezentowany. 



W tym samym pokładzie glinki ogniotrwałej leży około Szewny, Miłkowa 

 i Lipowej pokład szarego sferosyderytu ilastego, w Miłkowie eksploatowany i le- 

 żący w spągu piaskowca Szydłowieckiego. 



Krańcowe odsłonięcie piaskowca Szydłowieckiego na wschodzie tworzy wy- 

 niosłość w Ptkano wie pod Opatowem, panująca nad całą okolicą, na której szczycie 

 stoi starożytny warowny kościółek. U stóp góry od strony wsi Lipowej obnaża się 

 kwarcyt dewoński oraz pstre (czerwone i zielone), podobne do kajprowych łupki 

 dolnosylurskie z warstwami kwarcytu, takie same, jak w południowej części gór 

 Pieprzowych pod Sandomierzem, przykryte przez czerwony zlepieniec dolnotry- 



