48 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



Na północ i PnW od wymienionych powyżej odkrywek rathu aż do linii wychod- 

 niej żelazistycli piaskowców jurajskich przy Żarnowcu, Białaczowie, Opocznie^ 

 Drzewicy, Odrzywole, a sJtąd przez Przysuchę i Szydłowiec do Kunowa i Ostrow- 

 ca, ukazuje się wszędzie, pod przykryciem piasków i glin dyluwijalnych, drobno- 

 ziarnisty, jasno -szary, lub biały piaskowiec z wapiennym cementem, dający się 

 doskonale łupać i ciosać dla celów przemysłowych i znany w handlu pod nazwą 

 piaskowca Szydło wieckiego lub Kunowskiego. Warstwy piaskowcowe leżą pra- 

 wie poziomo, zwłaszcza w północnej części terenu, pod niemi zaś leżą opisane 

 wyżej łupki piaskowcowe, glinki ogniotrwałe oraz małe warstewki i gniazda wę- 

 gla. Ten ostatni w Zameczku pod Opocznem posiada wszystkie cechy mineralo- 

 giczne gagatu. 



Formacyj a jurajska jest w górach środkowo-polskich szeroko rospostarta, 

 wiadomości nasze o niej jednakże niezbyt dokładne, zwłaszcza co do niższych 

 ogniw formacyi. Wyższe, wapienne, badali Zejszner i Michalski, wykazawszy 

 wśród nich obecność poziomów od środkowego Oksfordu do portlandu. Dolnego 

 Oksfordu natomiast zCardioceras cordatum dotychczas nie znaleziono, co 

 wszakże nie oznacza, ażeby on tutaj wcale nie istniał, niema bowiem powodu do 

 przypuszczania przerw w osadzaniu się pojedynczych ogniw formacyi jurajskiej, 

 a starsze od oksfordu ogniwa na całej przestrzeni wokoło wyniosłości Kieleckiej 

 występują, chociaż tylko sporadycznie gdzieniegdzie rospoznanemi dotychczas 

 zostały. 



Wapienie jurajskie pasma Krakowskiego, pomimo nieznacznego pochyłu 

 swojego ku PnW, zapadają na całej linii od Krakowa do Radomska szybko pod 

 młodsze utwory, tak że już w otworze świdrowym Nękanowickim napotkano je 

 zaledwie na głębokości 1500'. 



W północnej części pasma upad warstw, jak widzieliśmy już wyżej, maleje 

 coraz bardziej, przez co pasmo wychodnie znacznie się rosszerza. Ku wschodowi 

 i Pn W Radomska wapienie zExogyra vi r gula leżą bardzo płytko pod 

 napływami i łączą się bespośrednio przez szereg odsłonięć przy Kamińsku, Ko- 

 drąbiu i Rosprzy z jurajskiem pasmem Kieleckiem. 



Wzdłuż południowego stoku gór Kieleckich, od okolic Przedborza nad Pili- 

 cą przez Małogoszczę, Brzegi, Sobków i okolice Chmielnika ciągnie się skaliste, 

 szerokie pasmo wapieniów i piaskowców jurajskich, wysyłając ku wschodowi kilka 

 wąskich odnóg, wrzynających się w głąb starszych utworów gór Kieleckich. 



Wysokość tego pasma nad PdZ m. dochodzi przy Sobkowie i Małogoszczy 

 do 2Q0 metrów; odnogi wschodnie sięgają aż do Mieczygozdu i Morawicy, okalając 

 wysunięty ku zachodowi cypel dewoński i tryjasowy gór Chęcińskich, Miedzian- 

 kę, oraz paleozoiczną wysepkę przy Zbrzy i Dębskiej Woli. 



Na połudiiiowo-zachodniej swej granicy jest to jednolity grzbiet skalisty 

 poprzerzynany tylko poprzecznemi dolinami piaszczystemi, jak w jurze krakow- 

 skiej; w środku pasma przechodzi bagnista i lesista podłużna dolina erozyjna 

 od Nosołowic przy Przedborzu do G-nieździsk nad Łośnią. 



W ubogiej tej, mało zaludnionej, lasami, bagnami, lub lotnym piaskiem po- 

 krytej okolicy z trudnością wielką zebrać przychodzi materyjały do klasyfikacyi 

 utworów jurajskich. 



