J. SIEMIRADZKI I E. DUNIKOWSKI. SZKIC GIEOLOGICZNY. 



57 



strony Karpat wgłąb Szląska inna, mniejsza zatoka, złożona z podobnych warstw 

 górnokredowych, jak w zatoce zachodnio -polskiej. Szczątki tej zatoki ocalały nad 

 Odrą, w okolicach Opola. 



J^a formacyi kredowej, w uławiceniu przekraczaj ącem ułożyły się warstwy 

 mioceńskie, przyczem bardzo wyraźnie występuje współczesne z ostatecznem 

 wy dźwignięciem Karpat zapadnięcie galicyjskiego niżu i cofnięcie się granic mo- 

 rza ku południowi. Morze mioceńskie zalewa cały niż podkarpacki, sięgając z je- 

 dnej strony wgłąb Szląska, z drugiej do powiatów Miechowskiego i Pińczowskie- 

 go; pokrywa nadto sterczące przedtem z wody południowe cyple wyniosłości środ- 

 kowo-polskiej w Stopnickiem i Sandomierskiem, opierając się o urwiste, wy- 

 żłobione przez fale morskie, brzegi z opoki kredowej złożone. W głębszych, 

 zamkniętych zatokach tworzą się pokłady gipsu i soli. 



Nadzwyczaj zmienny pod względem litologicznym mioceński utwór podkar- 

 packiego niżu należy w całości swojej do t. z w. II piętra śródziemno-morskiego, 

 przyczem najniższe warstwy, obejmujące w sobie dolną część podkarpackiej for- 

 macyi solnej oraz gliny i piaski z Korytnicy, Małoszowa i innych miejscowości 

 w Królestwie Polskiem, odpowiadają poziomowi wiedeńskiego Schlier'u. War- 

 stwy zawierające pokłady gipsu w Królestwie Polskiem posiadają faunę odpo- 

 wiadającą faunie solonośnych iłów Wielickich i stanowią ogniwo, dzielące cały 

 utwór mioceński morski na dwa oddziały, nie wszędzie dające się zresztą wyróżnić 

 i bardzo małe pod względem fauny kopalnej przedstawiające różnice. Dolny odpo- 

 wiada Schlier^owi, górny = Leitha-kalk gieologów wiedeńskich. 



Natomiast t. zw. I piętra śródziemno-morskiego, którego istnienie zresztą 

 i w kotlinie wiedeńskiej nie jest ostatecznie uznane, w Polsce niema i mniema- 

 nie prof. Niedźwiedzkiego w tej mierze polega na błędnej interpretacyi batrologi- 

 cznego położenia warstw Schlieru, który przedstawia u nas najstarsze ogniwo mor- 

 skiego miocenu. 



Pośród przeróżnych odmian litologicznych formaćyi mioceńskiej wyróżnić 

 należy dwa typy: 1) utwory nadbrzeżne: wapień litawski, piaski, formacyja solo- 

 nośna i gipsy, osadzone po brzegach zatoki południowo-polskiej i u podnóża Kar- 

 pat oraz 2) utwory facies głębokowodnej, w środku cieśniny podkarpackiej— mia- 

 nowicie iły łupkowe, częstokroć do kredowej opoki wielce podobne. 



Idealny przekrój zatoki południowo-polskiej przedstawia się nam przeto jak 

 następuje: 



A. B. 



Facies nadbr z eżna. Facies głębokowodna. 



1. Glina łupkowa. Gliny łupkowe. 



2. Gips na wapieniu litawskim (gór- 2. Gips na glinach marglowych. 

 nym). 



3. Margiel glaukonitowy z P e c t e n 

 Lilii i Modiola Hornesi 

 = iły solonośne Wieliczki i Bochni. 



4. Wapień litawski (dolny). 



3—4. Gliny marglowe z P e c t e n 

 C o h e n i, P e c t e n c r i s t a t u s, 

 Ostrea cochlear, Eryillia 

 p u s i 11 a. 



Pam. Fizyj. Tom X, 



Dział 1I.~S 



