J. SIEMIRADZKI I E. DUNIKOWSKI. SZKIC GIEOLOGICZNY. 



63 



się atoli bardzo liczne mięczaki morskie, przeważnie dolnej połowie wapienia lito- 

 tamniowego właściwe. Stąd też wapienie eryilliowe na lewym brzegu Wisły uwa- 

 żam za współrzędne z glaukonitową warstwą z Pecten Lilii iModiola 

 H o r n e s i— to znaczy z górną częścią wielickiej formacyi solonośnej. Prawdzi- 

 wych utworów sarmackich, jakie widzimy np. w Lubelskiem, gdzie obok wapieniów 

 serpulowych występują mięczaki półsłodkowodne, jak Cardium protra- 

 ctum, Trochus podolicus i Modiola yolliynica, bez jakiejkol- 

 wiek domięszki form morskich — nigdzie w Sandomierskiem, ani Kieleckiem nie 

 widziałem— są tylko dość rospowszechnione piaskowce eryilliowe, niebędące atoli 

 wcale wyłączną właściwością piętra sarmackiego. 



Piaskowce nadgipsowe odpowiadać mogą co najwyżej t. zw. warstwom kaj- 

 zerwaldzkim okolic Lwowa, czyli górnemu wapieniowi litawskiemu — utwór sar- 

 macki natomiast nie przekracza, jak się zdaje, prawego brzegu Wisły. Kwestyja 

 ta wszakże nie jest jeszcze rosstrzygnięta ostatecznie. 



Pas gipsów w Królestwie Polskiem ciągnie się równolegle do północnego 

 brzegu zatoki Kieleckiej w pewnem od tegoż oddaleniu, od brzegów Wisły pod 

 Krakowem przez Eacławice, Działoszyce i Busko do Wiślicy. 



Gipsy nie tworzą jednolitego pokładu, lecz wypełniają gniazdowe głębsze 

 kotliny mioceńskie. Mapa Kontkiewicza wykazuje dokładnie rozmieszczenie wy- 

 sepek tych na lewym brzegu Nidy. Na zachód Nidy gipsy znajdują się w Czarko- 

 wach, Działoszycach, Cieślicach, Skalbmierzu, Eacławicach, Pałecznicy, Błogoci- 

 cach, Szczytnikach, Koniuszej, Proszowicach, Jazdowie, Pietrzej o wicach, Baranie, 

 Toniach pod Krakowem; ślady jego nadto przy Damicach o V4 niili na Pd, Iwano= 

 wic w pobliżu wychodni jurajskiego wapienia. 



Najlepsze odkrywki gipsu widzieć można na lewym brzegu Nidy, gdzie two» 

 rzą one znaczne pasma wzgórz od Bogucic przy szosie Pińczowskiej do Wiślicy. 

 Wzgórza gipsowe wznoszą się swobodnie pośród równiny, tworząc nieraz ma- 

 lownicze skały. Okolice m. Staszowa i Wiślicy stoją na skałach gipsowych. 

 Podłoże gipsu w tej okolicy tworzy szary margiel piaszczysty z Heteroste- 

 gina costata, Ostrea digitalina, O. cochlear, Pecten 

 cristatus, P. Coheni, PanopaeaMenardi, Thraciaven- 

 tricosa, Cardiumhians. 



W górze Koniuszej pod Proszowicami, wysokiej 320 metrów, gips prze- 

 chodzi w wapień dość twardy, gąbczasty, który używa się do budowy szosy. Za 

 podkład służą mu gliny marglowe plamiste, wypełniające również liczne szczeliny 

 w wapieniu. Wapień z Koniuszej nie jest warstwo wany i przechodzi stopniowo 

 w gips, lub glinę. Gips tutejszy zawiera siarkę krystaliczną i ziemistą, tak samo 

 jak w Czarkowach. 



W tej ostatniej miejscowości, na prawym brzegu Nidy położonej, pod grubą 

 warstwą lossu widnieją ławice gipsu krystalicznego, przechodzącego w szary mar- 

 giel, równie jak w Koniuszej, przerosły siarką. Siarka w marglu Czarkowskim 

 jest wrosła w postaci kulek nie większych od orzecha laskowego; kryształy są 



