S4: DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



rzadkie. Długość pokładu siarkowego wynosi ^iiili, grubość 4—10 sążni. Za 

 czasów Puscha dobywano tutaj rocznie 5—6000 centnarów siarki. 



Trzecim punktem, w którym się siarka w Królestwie Polskiem znajduje jest 

 okolica na wschód Staszowa, pomiędzy wsiami Wiśniowa i Czajki. Siarka czysta, 

 strącona, zawiera się w pokładzie półkrystalicznego gipsu. Na siarce leży pokład 

 glinki fajansowej 2 metry gruby. 



Wskutek łatwej rozpuszczalności gipsu w wodzie źródlanej, na całym obsza- 

 rze gipsowego terenu mamy liczne jaskinie oraz lejkowate zaklęśnięcia. Jedna 

 z piękniejszych jaskiń tego rodzaju leży w Skorocicach pod Buskiem, gdzie stru- 

 mień wyżłobił sobie wśród gipsów tunel około 100 metrów długi. Toż samo 

 zjawisko zniknięcia strumienia pod ziemią widzieć można pomiędzy Natolą i Ła- 

 giewnikami, przy Busku. 



Pod względem topografii miocenu południowopolskiego zauważyć należy, że 

 powierzchnia opoki kredowej, na której się mioceńskie warstwy osadziły, jest 

 wielce nierówną, skutkiem czego poziomo uławicone mioceńskie pokłady zajmują 

 najrozmaitsze poziomy hypsometryczne, stosując się do nierówności kredowego 

 podłoża, t. j. wypełniając rospadliny i parowy w opoce, lub okalając podnóże wysp 

 kredowych. Wskutek zaś późniejszej czynności erozyjnej wód rzecznych w do- 

 linie Nidy wytworzyły się nowe warunki topograficzne, tak że dzisiaj częstokroć 

 wzgórze kredowe leży niżej od gipsu lub marglu, niegdyś u stóp jego leżących. 

 Jednę z charakterystycznych kotlin mioceńskich, wyżłobionych w opoce kredowej 

 przedstawia kotlina Buska, którą skały opoki okalają wysokim murem, a w środku 

 jej leży miocen na tejże samej opoce. 



Czy w kotlinie Buskiej różnice hypsometryczne poziomu opoki przypisać na- 

 leży wyłącznie działaniu erozyjnemu, czy też, co prawdopodobniej sze, mamy tu do 

 czynienia z zaklęśnięciemkotlinowem(Kesselbruch), obecnie odpo wiedzi stanowczej 

 dać niemożna. Źródła mineralne, które Inostrancew do jednej kategoryi z Druskie- 

 nickiemi i Ciechocińskiemi zalicza, mają, podług Michalskiego, początek najzupeł- 

 niej lokalny,— gdy Druskienickie i Ciechocińskie biją z rothu. Jednakże obecność 

 w kotlinie Buskiej bardzo obfitych źródeł wody słodkiej z głębszych otworów 

 świdrowych bijącej, przy nieprzepuszczalności miejscowej opoki, każe przy- 

 puszczać istnienie pośród warstw kredowych głęboko sięgających szczelin dyzlo- 

 kacyjnych, z czem pozostaje również w związku obecność w pobliżu odosobnione- 

 go pasemka Wiślicko-Pińczowskiego, w którem warstwy kredowe leżą pochyło — 

 trudno mi się bowiem zgodzić na pogląd Michalskiego, że pasemko to tworzy część 

 gór Kielecko-Sandomierskich, zwłaszcza, że w górach tych wszystkie młodsze od 

 dewonu warstwy na PdW stronie wyżyny mają upad jednostronny — PdZ, pod- 

 czas, gdy w paśmie Pińczowskiem upad zdaje się być tylko PnW. Wiadomość 

 o antyklinalnym upadzie miocenu, podana przez Kontkiewicza, zdaje się że polega 

 na niedokładnej obserwacyi— w całej bowiem okolicy, z wyjątkiem terenu gipso- 

 wego, gdzie zapadnięcia lokalne są tak pospolite, warstwy mioceńskie leżą w za- 

 toce Kieleckiej zupełnie poziomo. 



Na całej przestrzeni zalegania gipsów w Królestwie Polskiem, w stropie tych- 

 że lub utworów im współrzędnych leży pokład niebieskawo-szarej, łupkowej gliny 

 marglowej, zawierającej częstokroć kawałki lignitu. Grubość pokładu wynosi 



