78 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



dopiero w niższych miejscach ua prawej stronie Wieprza, w okolicy Krasnego- 

 stawu, Chełma, Rejowca, Zamościa i Hrubieszowa pod postacią szarych marglów 

 leżących w stropie lubelskiej białej kredy piszącej, jak to wyraźnie widzimy 

 w kopalniach kredy v/ pobliżu Chełma. Biała kreda chełmska niezawiera ani 

 śladu krzemieni, ani też nie znaleziono w niej jakichkolwiek skamieniałości, 

 z wyjątkiem otwornic dotychczas jeszcze bliżej nieznanych; jest ona niewątpli- 

 wie starszą od białej kredy nadniemeńskiej z krzemieniami, tamta bowiem ob- 

 fitą faunę senońską zawiera. Natomiast najwyższe warstwy opoki lubelskiej, 

 w stropie białej kredy obok Chełma zawierają faunę, odpowiadającą kredzie 

 lwowskiej, t. j. najniższemu ogniwu piętra senońskiego. Znaleziono ^N nich 

 następujące charakterystyczne skamieniałości: Baculites Faujasi, 

 Belemnitella mucronata, Baculites anceps Lam., N a u- 

 tilus Fleuriausianus d'Orb., Inoceramus Groldfussi, 

 Limasemisulcata, Ostrea yesicularis, Terebratula 

 carnea, Arca Leopoliensis Alth., Ar ca tennistriata 

 Miinch., Lima semisulcata Miss., Pecten asper Lam., P. L e- 

 0 p o 1 i e n s i s Alth. 



Taka sama miękka, pisząca opoka, przechodząca w białą kredę bez krze- 

 mieni, bardzo uboga w skamieniałości i rospadająca się S/^ybko na powietrzu 

 na drobne okruchy tworzy całą południowo-wschodnią część gubernii Lubel- 

 skiej obok Szczebrzeszyna, Zamościa, Tomaszowa i Hrubieszowa, łącząc się 

 bespośrednio pod nowszemi napływami niżu nadbużańskiego z opoką senoiislcą 

 okolic Lwowa. Spomiędzy opoki tej, zawierającej jedynie nieliczne okazy 

 Belemnitella mucronata, gdzieniegdzie sterczą starsze warstwy, 

 jak dowodzi zbiór Puscha z Udryczy pod Zamościem, zawierający liczne formy 

 lubelskiego turonu; kamieniołomu odnośnego prof. Jurkiewicz już nie znalazł, 

 przy szybkiem wietrzeniu opoki i zalesieniu okolicy, nie mamy jednak powodu 

 w wątpliwość podawać bardzo wogóle snmiennych spostrzeżeń Puscha . 



Zaliczone przez Jurkiewicza do kredy wapienie rafowe, poznamy dalej 

 jako części rafy sarmackiej na PdZ stronie wyżyny kredowej. 



Na szerokiej nizinie nadbużańskiej, opartej o krawędź podolską, a stano- 

 wiącej część integralną Wołyńskiego Polesia, wszystkie pagórki, sterczące 

 pośród błotnistej lub piaszczystej okolicy, tworzy szara opoka kredowa se- 

 nońską. 



We wschodniej części Wołynia, pokrytej przez utwory trzeciorzędowe 

 formacyja kredowa tworzy dno wszystkich dolin rzecznych, odsłaniając się sze- 

 rokiemi pasami pomiędzy rossianemi grupami wzgórz mioceńskich. Wiadomo- 

 ści nasze o kredzie wołyńskiej są wszakże nader szczupłe. 



Najwyższe ogniwo tworzy biała kreda pisząca, pod nią leży zwięzła jasno- 

 szara lub żółtawo-szara opoka, a jeszcze niżej margiel ; piaszczysty, iub szary 

 piaskowiec, przechodzący niekiedy w piasek. Powierzchnię zwłaszcza północ- 

 cno-wschodniej części Wołynia pokrywa niezliczona moc białych buł krzemien- 

 nych (wewnątrz czarnych lub kolorowych), jako szczątków kredy senońskiej 

 przez erozyją usuniętej. Zupełnie podobne pola krzemieniste istnieją również 

 na Litwie w pobliżu górno-kredowych pokładów nadniemeńskich. " 



i 



