82 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



ski), piaskowiec kwarcowy zOardium protractum, Donax liicida 

 Eichw. iEryillia podolica, leżący bespośrednio na kredowej opoce; takiż 

 sam piaskowiec kwarcowy tworzy wzgórze na południe Lublina około wsi Chmiel 

 i Piotrków (Cardium obsoletum, C. protractum, Ervil- 

 1 i a podolica); wreszcie w okolicy Chełma (Wereśce Wielkie, Janów, Ho- 

 rodyszcze, Parypsie, Ławica), biały lub żółtawy zwięzły piaskowiec kwarcowy 

 lub zlep muszlowy z Cardium obsoletum, C. protractum, Do- 

 nax lucida, Eryillia podolica, Mactr a podolica Eichw., 

 T r o c h u s sp. Tutaj również piaskowiec, sarmacki leży bespośrednio na 

 kredzie. 



Mioceńskie utwory na Wołyniu wschodnim pokrywają, znaczną powierzch- 

 nię, przyczem przeważnie rozwinęło się piętro sarmackie, natomiast wapień 

 litawski jedynie mały kawał Wołynia pomiędzy Poczajowem, W^iśniowcem, 

 Łanowcami, Białozurką i granicą galicyjską zajmuje, jak widać z mapy 

 Ossowskiego. Charakter ogólny formacyi zupełnie podobny do północnej kra- 

 wędzi Podola galicyjskiego, przewaga piasków nad iłami jest jedyną różnicą 

 znaczniejszą. 



Wapień litawski na Wołyniu składa się z trzech poziomów: najniż- 

 szy tworzą piaski i piaskowce beż skamieniałości, środkowy— piaskowce wapien- 

 ne ze skupieniami wapiennemi i górny — wapień litotamniowy, zawierający pomię- 

 dzy jnnemi Haliothis yolhynica, Turbo rugosus, Chama 

 i t. p. 



Z mapy Ossowskiego widzimy dalej, że pokład lignitów krzemienieckich, 

 pośród najniższych warstw piaszczystych leżący, w południowej swej części, przy 

 Zaleścach zapada pod miocen morski, zatem nietylko wiek sarmacki tego pokładu 

 (który mu daje Trejdosiewicz) nie wytrzymuje krytyki, ale nadto zyskuje na 

 prawdopodobieństwie wiek oligoceński, zwłaszcza, że Schmalhausen w lignitach 

 z innych okolic Wołynia pochodzących odkrył florę eoceńską i oligoceńską, 

 a w bardzo bliskiem sąsiedztwie Krzemieńca, przy Meżyryczce i Demidówce uka- 

 zują się już dolno -oligoceńskie piaski glaukonitowe formacyi bursztynowej. 



Utwory sarmackie na Wołyniu zaczynają się przy źródłach Horynia około 

 Klewania, Aleksandry i Tuczy na; od zachodu granicę ich stanowi linija : Klewań, 

 Dubno, Krzemieniec, Poczajów, Wiśniowiec, Łanowce, Białozurką, Wołoczyska; 

 od wschodu linija: Meżyrycze, Annopol, Sudyłków, Łabuń, Lubar. Na całej 

 przestrzeni tej utwory sarmackie zajmują wszędzie szczyty wzgórz, w niższych 

 zaś miejscach odsłania się opoka kredowa. 



Oprócz dwu poziomów sarmackich, występujących w paśmie Lubelskiem, 

 na Wołyniu i Podolu przybywa jeszcze jedno młodsze ogniwo, wapień z M a- 

 ctra ponderosa, Tapes gregaria i Mactr a podolica. 



Lewy brzeg Słuczy od Staro-Konstantynowa do Nowogrodu Wołyńskie- 

 go stanowi wschodnią granicę kredowo-mioceńskiej wyżyny, którą Lubelsko- 

 Wołyńską nazwaliśmy. Odtąd ku Dnieprowi występują wszędzie z pod napły- 

 wów nowszych wyłącznie skały krystaliczne, należące do Ukraińskiej płyty 

 granitowej. 



