J. SlEMIRADZKl I E. DUNIKOWSKI. SZKIC GIEOLOGICZNY. 



83 



W jednem tylko miejscu, a mianowicie na brzegu Horynia i jego dopły- 

 wu Kropiwnicy około Berestowca i Korczyna monotonny cłiarakter wyżyny 

 AYołyńskiej zostaje przerwany przez ukazanie się jedynej na całym obszarze 

 rossyjskiej równiny skały wybucliowej z okresu kredowego, mianowicie ana- 

 mezytu, opisanego ostatniemi czasy przez Pfaffiusa w Pamiętniku Fizyjogra- 

 ficznym. Skała ta łupie się na pionowe pryzmatyczne słupy i jest przykryta 

 przez pokład kredy piaszczystej. 



Skład mineralogiczny tej skały jest następujący: labradoryt, augit, tło 

 szkliste, magnetyt, ilmenit, apatyt i żelazo rodzime, należy zatem do szeregu 

 porfirytów augitowycli. 



W dwu miejscowościacłi Wołynia zacłiodniego: Meżyryczce i Demidów- 

 ce, Ossowski naznacza wychodnie zielonych piasków dolnokredowych (?), ponie- 

 waż jednak z przekrojów jego widać, że piaski te ukazują się na dnie dolin po- 

 śród opoki wyżłobionych, zupełnie zaś podol)ne piaski w wielu miejscowościach 

 na Litwie znaleziono i dawniej również wiek dolno-kredowy im przypi- 

 sywano, dopóki nie została udowodniona ich tożsamość z oligoceńską formacyją 

 bursztynową i położenie na kredzie, przeto odsłonięcia zielonych piasków 

 na mapie Ossowskiego oznaczone uważać należy za południowe szczątki zielo- 

 nych piasków bursztynowych, zwłaszcza że bursztyn znaleziono w kilku miej- 

 scach Polesia. 



Dyluwijum na Całej przestrzeni regijonu lubelsko-wołyńskiego aż po kra- 

 wędź podolską składa się z utworów lodowcowych pierwszego okresu, pokrytych 

 w niższych miejscach przez loss, wyrównywający pierwotne różnice poziomów. 



Jednolite płaty lossu przedstawia zachodnia część Lubelskiego po Wieprz, 

 oraz cała nizina nadbużańska pomiędzy Bugiem i Horyniem. W innych miej- 

 scowościach, gdzie skały są wyższe, lossu niema prawie wcale. 



Mż nadbużański pomiędzy krawędzią Podola i granicą rossyjską przedsta- 

 wia piękny przykład abrazyi dyluwijalnej; na całym niżu napotykamy szczątki 

 zniszczonych warstw mioceńskich na szczytach kredowych pagórków, krawędź 

 zaś podolska od Lwowa ku Brodom wznosi się jako stroma ściana; to samo 

 zjawisko widzieliśmy uprzednio na szląskiej stronie polskiego grzbietu juraj- 

 skiego. Bliższą charakterystykę utworów czwartorzędowych podamy niżej 

 łącznie z dyluwijum regijonu bałtyckiego. 



d, Regijon Ukraiński, 



W granicach mapy naszej regijon ten tylko częściowo się mieści. Pod- 

 stawę jego tworzy wielka płyta granitowa od brzegów Horynia aż ponad 

 Doniec się rosciągająca Uwzględniamy tylko jego część Wołyńską.! Podolską. 



G-ranitowa płyta Ukraińska tworzy pas około 900 kilometrów długi i o- 

 koło 500 szeroki, rosciągający się w kierunku z PnZ — Pd W od Polesia Wołyń- 

 skiego i Podola aż do guberni Woroneskiej, przykryty jednakże wszędzie 

 przez młodsze utwory, tak że z wyjątkiem wschodniej części Polesia Wołyń- 

 skiego, gdzie skały krystaliczne wystają swobodnie z pośród najnowszych na- 

 pływów — wszędzie zresztą odsłonięcia są ograniczone do dna parowów i ło- 



