84 



DZIAŁ II. 6IE0L0GIJA. 



żysk rzecznych, granice zaś płyty oznaczają na rzekach progi, np. na Dnie- 

 prze i Dniestrze. 



Budowa tektoniczna płyty granitowej nie jest jeszcze stanowczo wyjaś- 

 nioną, profesor Karpiński a za nim Suess uznają, ją za pas dysloliacyjny, 

 w którego systemie leżą dalej ku północnemu zacliodowi paleozoiczne pasma 

 kielecko-sandomierskiego elipsoidu. W każdym razie warstwy granitów są 

 przecięte układem szczelin i dyslokacyi, nie dających się jeszcze dokładnie 

 wskutek braku dobrych odsłonięć, ująć w jednolitą całość. 



Północna granica granitowej płyty na Wołyniu przechodzi od Ludwipola 

 nad Słuczą do Owrucza; zachodnia — od Ludwipola wzdłuż prawego brzegu 

 rzeczki Korczyk do Szepetówki; stąd przez Hryców, Staro -Konstantynów^ Mię- 

 dzybórz i Winnicę do Jampola nad Dniestrem; południowa sięga do wsi Woz- 

 niesienskaja, Szirokaja i Znamenskaja nad Bohem. Najwyższe wzniesienie 

 granitów nad poziom morza leży przy Winnicy i Staro-Konstantynowie. Nad 

 Dnieprem najwyżej leży środkowy pas granitowej płyty, w pobliżu jego ujścia 

 natomiast, również jak przy dolnym Bohu, granit leży najniżej. 



Skały tworzące krystaliczną płytę Ukraińską składają się z granitów, gnej - 

 sów, porfirów, diorytów i norytów w przeróżnych odmianach: 



a) granit znajduje się w kilku odmianach: najpospolitszy jest granityt 



barwy czerwonej lub szarej, złożony z kwarcu, ortoklazu, mikro- 

 klinu, pertytu, plagioklazu i biotytu (Żytomierz, Iskorość, Ihnatpol, 

 Waśkowicze i Michajtówka, Noryńsk, Dubiszcze, Andryjów, Topory sz- 

 cze, Mohiła, Bechy, Papirnia na Wołyniu); rzadszemi odmianami są 

 granityt amfibolowy przy wsi Tryhurje, granit właściwy gruboziarni- 

 sty w Beneszach nad Teterewem; granit muskowitowy barwy ró- 

 żowej w postaci żył we wsi Dubiszcze (granit napisowy); gnejs grani- 

 towy z grafitem przy Bielczakach nad Słuczą i przy Korcu; gnejs cyr- 

 konowy (lep tacy t) przy Kałczakach; 



b) lupek mikowy znajduje się pomiędzy Storożewem i Oranicewem na Ukrainie 



naddnieprowej; w południowej części przy Maryjupolu, gnejs gra- 

 natowy; przy Kuryłowie, piaskowiec granitowy (sparagmit); 



c) kwarcyty, przy Żytomierzu, Mikołaj ewsku i Berezowej wraz z żyłami granitu; 



d) porfir opałowy z żyłami półopalu i opalu szlachetnego przy Berdyczowie, 



Poborcach i Ułanówce; 



e) czenuony porfir felzytowy, Mokraja Hołowa w południowej Ukrainie w po- 



bliżu wychodu wapienia węglowego; 



f) dioryty (Waśkowicze i Frysarka); 



g) noryfy olminowe (Turczynka, Kamienny Bród, Horoszki i wiele innych miej- 



scowości nad brzegami Irszy, Lenty, Troscianicy, Uża i Grozdawca); 



h) wolynit czyli porfiryt norytowy, nad brzegami rzeki Grozdawca. 



Wszystkie skały diorytowe wołyńskie: dioryt, noryt i woły nit pozostają ze 

 sobą w ścisłym związku genetycznym i należą do grupy norytów i gabbro, zawie- 

 rając stale hypersten, a częstokroć oliwin. 



Granity wołyńskie należą narówni z finlandzkiemi do odmian w krzemion- 

 kę najbogatszych. 



