96 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



brzegu, ku Wiśle pochylony. W lignicie znajduje się mnóstwo gipsu w bułach 

 wielkości rozmaitej, od orzecha do głowy ludzkiej. Gips wraz z lignitami tworzy 

 pokład kilka stóp gruby. 



Z minerałów towarzyszących pokładom wymienionym zasługuje na uwagę 

 bladozielony witryjol żelazny oraz ałun żelazny. 



Dalej na wschód napotkano pokład lignitu i pstrych glin plastycznych w oko- 

 licy Modlina. 



Wiek wszystkich wymienionych utworów trzeciorzędowych jedynie w przy- 

 bliżeniu dotychczas oznaczony być może, zanim zbadanie kopalnej flory warstw 

 lignitowych nie wyjaśni tej kwesty i stanowczo. 



W Łomżyńskiem i Augusto wskiem w wielu miejscach ukazują się siwe gliny 

 plastyczne oraz białe piaski lignitowe. 



Za Bugiem i Narwią już tylko najniższe warstwy oligocenu, czyli zielone 

 piaski bursztynowe w bardzo nieznacznej zresztą miąszości na kredzie widzieć 

 się gdzieniegdzie dają, a mianowicie: nad Bugiem około Mielnika, nad Niemnem 

 przy Średnikach, Birsztanach, Ni emonaj ciach, Druskienikach, Grodnie; pomiędzy 

 Świsłoczą, Zelwianką i Niemnem od Porozowa do Mostów; nad Szczarą powyżej 

 Słonima, nad Mołczadzią około Dworca i Zdzięcioła, w puszczy Nalibockiej oraz 

 w wielu miejscach, wśród lasów, w powiecie Ihumeńskim i Borysowskim. Na 

 Żmujdzi około Wiłkomierza nad rzeką Świętą; wreszcie w Wilnie w otworze 

 świdrowym na głębokości 250 stóp. Poniżej podajemy podług Giedroycia, Gre- 

 wingka, Berendta i innych charakterystykę ważniejszych odsłonięć dolnego oligo- 

 cenu na Litwie. 



Około Mielnika nad Bugiem przekrój jest następujący: 



1) Dyluwijum— 6,0 m. 



2) Piasek żywozielony— 2,0 m, 



3) Piasek blady z glaukonitem— 1,4 m, 



4) ? (zakryte). 



5) Piasek zielony, ku dołowi żółtawo-zielony— 2,0 m, 



6) Warstwa kul fosforytowych w zielonym piasku— 0,5 m. 



7) Żółtawozielony, ku dołowi ciemnozielony piasek z warstewkami gli- 

 ny— 0,6 m. 



8) Żółtawozielone warstwy z kawałkami kredy naprzemianległe z ciemno- 

 zielonym piaskiem. 



9) Glina plastyczna, przechodząca w opokę senońską z Bel. m u c r o- 

 n a t a. 



W warstwie fosforytowej znajdują się zęby rybie oraz N a u t i 1 u s sp. ind. 



Buły fosforytów w warstwach podobnych znalazł Giedroyć pomiędzy Rosią 

 i Piaskami w pow. Wołkowyskim. 



Nad Niemnem o 4 wiorsty na zacłiód Grodna, przy Gołowiczach ukazują się 

 powyżej kredy warstwy piasków glaukonitowych; przekrój podług Grewingka 

 jest następujący: 



1) Dyluwijum lodowcowe— 6'. 



2) Brudnozielony ił piaszczysty— 9". 



3) Piasek kwarcowy biały, szary, lub żółtawy— 1'. 



