100 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



nem odsłonięciu na urwistym brzegu Wilejki, w ogrodzie miejskim. Znalazłem 

 go również w wielu miejscach w Opatowskiem i Sandomierskiem. 



Takie same gliny i piaski warstwowane są szeroko rospostarte w spągu 

 pokładów lodowcowych wszędzie w Poznańskiem, Prusach, na Podolu, Woły- 

 niu i Ukrainie, zawierając niekiedy bardzo obfitą faunę lądowych, a w części 

 słodkowodnych mięczaków, jak Paludina diluyiana, Valvata 

 piscinalis, Pisidium antiąuum, Plan orbis margina- 

 t u s, S u c c i n e a o b 1 o n g a, P u p a m u s c o r u m. 



Najobficiej znajdują się mięczaki tego poziomu w siwej glinie w okolicy 

 Lwowa, gdzie obecność pomiędzy innemi Helix tenuilabris i Pupa 

 c o 1 u m e 1 1 a, żyjących dzisiaj na dalekiej północy, zdradza borealny charakter 

 fauny. 



Warstwowany utwór siwych iłów, glin i piasków, podścielający pokład lo- 

 dowcowy i zawierający faunę dolnodyluwijalną, uważają powszechnie za utwór, 

 powstały przed czołem posuwającego się ku południowi lodowca skandynaw- 

 skiego przez wody lodnikowe (v o r g 1 a c i a 1 e G e b i 1 d e). 



2, Dolni/ piasek i żwir lodowcowi) w obrębie Królestwa Polskiego rzadko 

 można spotkać, znam go jedynie z Warszawy, gdzie występuje w ogrodzie 

 Saskim oraz na głębokości kilku metrów na Krakowskiem-Przedmieściu, zresz- 

 tą zaś tylko obok m. Warty w powiecie Tureckim. W Poznańskiem utwór ten 

 częściej znajdować się powinien. Petrograficznie piasek ten grubo-ziarnisty, 

 żółtawy, nie różni się od piasków międzylodnikowych wyżej leżących. W dol- 

 nym jego poziomie, w Warszawie, przy robotach kanalizacyjnych napotkano 

 wielkie otoczone bryły granitu; małych głazów natomiast brak w nim zupełny 

 z wyjątkiem dolnej warstewki żwirowej. 



Współrzędnemi z tym dolnym piaskiem lodowcowym zdają się być staro- 

 dyluwijalne żwiry na Podolu, leżące na powierzchni płaskowyżu pod lossem, 

 na wysokości 150 metrów powyżej dzisiejszego poziomu Dniestru, wśród któ- 

 rych zdarzają się otoczaki świętokrzyskiego kwarcytu, żwir nuUiporowy 

 i krzemienie jurajskie. 



3, Dolny margiel lodowcowy ^ barwy najczęściej ciemnej, rudej, szarej, zie- 

 lonkawej lub czarniawej, jeżeli ma barwę jasną, żółtą, różni się od żółtej gliny gór- 

 nego dyluwijum obecnością białych żył marglu i wykwitów ałunu. Glina ta tworzy 

 pionowe urwiska na brzegach rzek i parowów, podobnie jak loss w Sando- 

 mierskiem. Żyzne pola powiatu Kaliskiego, okolic Warszawy oraz wielu 

 miejscowości w Kutnoskiem, Proszowskiem i Skalbmierskiem tworzy margiel 

 dyluwijalny. Głazy narzutowe liczne, zwykle jednak drobne; domięszka lokal- 

 nego materyjału do granitów bardzo znaczna. Pospolitemi są zwłaszcza głazj^ 

 z wygładzoną i porysowaną przez lodowiec powierzchnią, jakie w obfitości 

 w okolicach Warszawy np. się znajdują. Większość cegielni w całej Polsce 

 ten materyjał przerabia. 



W południowych częściach Królestwa Polskiego: w Sandomierskiem, Kie- 

 leckiem, Proszowskiem, w Galicyi i na Wołyniu margiel lodowcowy dolny 

 tworzy wszędzie podłoże lossu i piasków dyluwijalnych. 



