J. SIEMIRADZKI I E. DUNIK®WSKT. SZKIC GIEOLOGICZNY. 103 



Na wyższych miejscach — jak w okolicy Mińska, Szawel, Telsz, Dynabur- 

 ga, w całych Prusach wschodnich, w Piotrkowskiem i Noworadomskiem, górne 

 dyluwijum tworzy żółta glina piaszczysta; na miejscach niższych, jak np. w górnej 

 dolinie Niemna i jego dopływów, — gliniasty piasek, lub pola kamieniste. Poje- 

 dyncze drobne wzgórza górnego dyluwijum przedstawiają się zwykle w postaci 

 wyługowanych przez wody deszczowe wzgórz żwirowych. 



Z wyjątkiem jednej Żmudzi, gdzie glina górna bespośrednio na dolnej spo- 

 czywa, wszystkie miejscowości powyższe są od zachodu i południa otoczone pola- 

 mi piaszczystemi, pokrywaj ącemi z jednej strony dorzecze Berezyny, Ptycza, Ła- 

 nu i t, d. aż do błot poleskich, z drugiej całą przestrzeń Litwy i Podlasia aż do 

 Wisły i Narwi, odsłaniając jedynie w głębiej wyżłobionych dolinach rzecznych 

 urodzajne warstwy gliny dyluwijum dolnego. 



Ńa zachód od Warszawy i Łomży kraj się obniża wogóle poniżej poziomu 

 piasków, dlatego też widzimy je jedynie w postaci wysepek rozrzucojiych, 

 powierzchnię zaś tworzy wszędzie dolna glina dyluwijalna, lub nowsze napływy 

 okresu jeziornego. 



Od południa regij on piasków jest ograniczony przez północną granicę lossu, 

 przechodzącą wzdłuż prawego brzegu Prypeci przez Mozyrz, Owrucz, Kowel, 

 Hrubieszów i Lublin do Wisły, na której lewym brzegu znajdujemy go w San- 

 domierskiem, Opatowskiem i Proszowskiem. 



W zwykłych okolicznościach utwory międzylodowcowego (lossowego) pozio- 

 mu przedstawiają się jako szereg warstewek piasku, żwiru, iłu, gliny i marglu. 

 Bardzo pouczającym w tej mierze jest przekrój na brzegu Wilejki w Wilnie. 



Podany przez G-iedroycia regiestr otworu świdrowego w Wilnie wykazuje 

 nadzwyczajną grubość i zmienność utworów dolnego dyluwijum Przekroje do~ 

 starczone przez roboty kanalizacyjne w Warszawie wykazały również, że w pozio- 

 mie tym warstwy są tak silnie przez lodowce drugiego okresu zgniecione i zmody- 

 fikowane, że z regiestru świdrowego pojęcia o nich wytworzyć sobie niepodo- 

 bna, zmieniają się bowiem co kilka kroków, żadnym nieulegając prawidłom. Wi- 

 dzimy tutaj niekształtne gniazda piasku w glinie i na odwrót, całe bryły trzecio- 

 rzędowych pstrych glin i białych piasków wgniecione w warstwowane utwory dy- 

 luwijalue, bryły warstwowanych utworów wgniecione w niewarstwowaną dol- 

 ną glinę lodowcową i t. p. Podczas warszawskiej wystawy hygienicznej w roku 

 1887 przedstawiłem przekroje gruntu miasta Warszawy, na których szczegóły po- 

 wyższe dobrze były widocznemi. Tutaj mogę podać tylko reriestr jednej z głęb- 

 szych studzień niedość dokładnie rzecz malujący: 



L drobny mułek. . 1—9 stóp 



2. piasek 9-15' 



8. żółty margiel 15 — 16' 



4. piasek 16 — 24' (woda) 



5. margiel (dolna glina dyluwijalna) . 28 — 31' 



6. piasek gruboziarnisty 32 — 34,5 (woda) 



') Pamiętnik fizyjograficzny tom VI, dz. II. str. 18. Warszawa 1886. 



