138 



DZIAŁ II. GIEOLOGJA. 



i formacyje. Pod względem gieologicznym dadzą się odróżnić tutaj dwa obszary 

 t. j. Tatry, odpowiadające alpejskim jądrom staro-krystalicznym i pasmom forma - 

 cyj paleozoicznych, a w części mezozoicznych, — wreszcie Karpaty właściwe, stano- 

 wiące prawie bespośredni dalszy ciąg pasma t. zw. wiedeńskiego piaskowca. Do 

 tego dodaćby można trzeci szczególniejszy utwór odbijający w wybitny sposób 

 już swem zewnętrznem wejrzeniem od piaskowców karpackich, mianowicie pa- 

 semko wapieni rafowych, którego najważniejszy rozwój stanowią Pieniny. 



Zaczynając nasz przegląd od wschodu, znajdziemy się w typowym obszarze 

 piaskowca karpackiego. Nieznaczna tylko część tego obszaru, a mianowicie po- 

 łudniowy koniec Galicyi nad źródłami Czeremoszu przedstawia inne starsze skały, 

 jako cząstkę wielkiej kry staro-krystalicznej zajmującej część Siedmiogrodu, Wę- 

 gier, Bukowiny i Rumunii. Mamy tu łupek mikowy, gnejs, hellefiintę, fyllit, 

 kwarcyt i wapień krystaliczny. 



Piaskowiec karpacki (Wiener-Sandstein, Flysch, Macigno etc), mający tak 

 wielkie znaczenie nietylko w naszych Karpatach, ale także w Alpach i w Apeni- 

 nach nie pi'zedstawia pod względem petrograficznym prawie żadnej rozmaitości. 



Piaskowce w kilku odmianach, iłołupki, zlepieńce i okruchowce— oto skały, 

 które aż do znużenia powtarzają się przy studyjowaniu przekrojów. Nadzwyczajne 

 ubóstwo a w regule zupełny brak skamieniałości sprawia, że oznaczenie wieku 

 gieologicznego poszczególnych warstw jest niesłychanie trudne i potrzeba było 

 długich lat żmudnych studyjów, ażeby wprowadzić porządek w ten chaos stratygra- 

 ficzny, jakkolwiek i dziś jeszcze jest wiele kwestyj spornych i nierozjaśnionych. 



Pewną jest rzeczą, że wszystkie warstwy piaskowca karpackiego należą 

 w mniejszej części do kredowej formacyi, w przeważnej zaś do dolnej trzeciorzę- 

 dowej, mianowicie do eocenu i oligocenu. 



Jako najstarsze pokłady w dziedzinie piaskowca karpackiego należy uważać 

 t. z. warstwy ropianieckie. Są to łupkowe piaskowce o zielonawej lub niebieskawej 

 barwie, o pogiętej czerepowej teksturze, popękane i poprzerzynane żyłami kalcytu 

 okazujące na swej powierzchni liczne t. z w. hieroglify, to jest wypukłości podobne 

 do gałązek i krzaczków, pochodzące przeważnie ze śladów robaków i innych zwie- 

 rząt morskich, łażących po miękkim namule. W ich sąsiedztwie znajdują się 

 często margle fukoidowe, zawierające faktycznie liczne odciski morszczyn. Toż- 

 samo i iły o rozmaitem zabarwieniu, wreszcie konglomeraty, złożone z otoczaków 

 lub okruchów skał krystalicznych i kawałków białego jurajskiego wapienia, należą 

 do tej grupy. 



Paleontologija nie może się poszczycić wielką zdobyczą w obrębie tych 

 warstw. Ułamki inoceramów, nieoznaczony bliżej P h y 1 1 o c e r a s, dalej kolce 

 cydarytowe, źle zachowane mszy wioły (bryozoa) oto wszystkie skamieniałości, jakie 

 tu znaleziono w przeciągu długiego szeregu lat. 



O wieku tych warstw niemożna niczego więcej orzec jak tylko, że jest kre- 

 dowy; w pewnych razach stosunki stratygraficzne i charakter inoceramów wska- 

 zują wiek górno -kredo wy, bez możności jednakowoż bliższego określenia 

 łioryzontu. 



