140 



DZIAŁ n. GIEOLOGIJA. 



Dolna część tego kompleksu, a więc eoceu, odznacza się wielką rozmaitością, 

 warstw. Jako typową skałę należy uważać piaskowiec krzemień isty, twardy, o 

 barwie zielonej, pokryty na powierzchni licznemi hieroglifami (stąd nazwa dla eo- 

 cenu karpackiego: „warstw górno-hieroglifowych'^), w którego sąsiedztwie znajdu- 

 ją się prawie zawsze pstre, mianowicie czerwone i zielone iły, lub iłołupki. 



Naj ważniej szemi do oznaczenia wieku są warstwy numulitowe. Najczęś- 

 ciej jestto okruchowiec, zbudowany z ułamków kwarcytu, wapienia, zielonych łup" 

 ków krystalicznych i t. p., a zawierający drobne, nieszczególnie zachowane numuli- 

 ty. "W innych razach znajdujemy te ważne otwornice w piaskowcach wapiennych 

 żółtawo -szarych, w piaskowcu gruboziarnistym ropnym i t. p. 



Niepotrzeba dodawać, że do tej grupy należy jeszcze cały szereg marglów 

 iłołupków, piaskowców i t. p. ' 



Eocen nie gra tej roli w budowie Karpat, co piaskowiec bryłowy; rzadko bo" 

 wiem tworzy samodzielne pasma górskie, lecz ogranicza się do wąskich pasów, które 

 dopiero w połączeniu ze stropem, lub spągiem budują grzbiety i szczyty. 



Dolne ogniwo oligoceńskich warstw karpackich wyrażone jest na wscho- 

 dzie a wzęści i na zachodzie naszego obszaru przez skałę bardzo typową, mianowicie 

 t. zw. łupki menilitowe. 



Są to łupki kawowo-brunatne, nadzwyczajnie cienko się łupiące, twarde, po- 

 krywające się przy zwietrzeniu żółtawo-szarym wykwitem, a wogóle tak bogate 

 w bitumen, że rzucone na żar płoną jasnym i kopcącym płomieniem. Nazwa ich 

 pochodzi od menilitu (odmiana rogowca), który niekiedy jest w nie włączony, 

 natomiast prawie zawsze widzimy tu pokłady brunatnego rogowca. Dalszym czę- 

 stym sąsiadem łupków menilito wy ch jest jasny, drobnoziarnisty, dość grubo ławi- 

 cowy piaskowiec, noszący miano k 1 i w s k i e go. 



Łupki te obfitują w resztki rybie. Zarówno całe kościenie, jak też luźne 

 łuski należą do bardzo pospolitych skamieniałości zawartych w tej skale. Gatun • 

 ki, które dały się oznaczyć, wskazują wiek górno eoceński, a w części oligoceński. 

 Tu należą: Lepidopus leptospo ndylus Heck., L. d u b i u s Heck 

 Gobius leptosomus, Melettacrenata Heck. M. longimana 

 Heck. i t. p. 



We wschodnich i środkowo-galicyjskich Karpatach można przeważnie uważać 

 skałę tę faktycznie za horyzont następujący prawie zawsze bespośrednio po wyżej 

 opisanym typowym eocenie,— jednakowoż winnych okolicach naszego obszaru 

 poziom łupków menilitowych nie jest ścisłym, — tak że zdaje się nie ulegać kwe- 

 styi, że mamy tu przed sobą rodzaj facies, która może się powtarzać we wszystkich 

 piętrach starszej formacyi trzeciorzędowej. 



Pod względem krajobrazowym występują łupki menilitowe w tak wybitny 

 sposób, że można obecność ich skonstatować już zdaleka. Tworzą one szerokie 

 pasy, obejmujące często nietylko jeden, ale i więcej pasm górskich. Grzbiety 

 przez nie zbudowane są niskie, cały teren okazuje wielką skłonność- do erozyi, 

 więc i doliny^ rosszerzają się znacznie w ich dziedzinie, stoki gór pokryte 

 są na półzwietrzałym gruzem, a prostopadłe ścianki okazują jakgdyby mo- 



