J. SIEMIRADZKI I E. DUNIKOWSKI SZKIC GIEOLOGICZNY. 



143 



W północnej części Karpat napotykamy wypiętrzenia najstarszych warstw 

 (ropianieckich), powtarza to się kilkakrotnie, nareszcie przychodzi dziedzina eoce- 

 nu, w śród której co najwięcej wyłania się piaskowiec jamnieński, aż wreszcie na 

 granicy węgierskiej starsze warstwy znikają prawie zupełnie i oligocen obejmuje 

 rolę główną. Możemy więc podzielić pasmo karpackie na 1) północny dziedzinę 

 starszych wypiętrzeń i 2) południową młodszą, t. j. oligoceńską. 



Taka jest więc budowa Karpat wschodnich; jeżeli ją weźmiemy za podstawę 

 naszych rospatrywań, to postępując dalej ku zachodowi, niewiele znajdziemy mo- 

 dyfikacyj. 



Przekroczywszy San, spostrzeżemy, że tu oligocen zaczyna grać większą ro- 

 lę niż dotychczas, podczas kiedy piaskowiec jamnieński niknie prawie zupełnie. 

 Przytem wpada w oczy, że pewne skały, które uważaliśmy na wschodzie jako 

 ścisłe stratygraficzne horyzonty, jak npe łupki menilito we, spadają do roli facies 

 i znajdują się w różnych horyzontach. 



Niewątpliwy neokom występuje tu tylko na północnym krańcu Karpat. 

 Warstwy strzałkowe (ropianieckie), jakie się znajdują w gorlickich i sądec- 

 kich Karpatach, zdają się należeć do górnej kredy i tworzą spąg niewątpliwego 

 eocenu, t. j. warstw numulitowych, podczas gdy potężny na wschodzie piaskowiec 

 jamnieński znika tu zupełnie. 



Natomiast występuje w trzeciorzędowej formacyi na znacznych obszarach 

 piaskowiec ciężkowicki. Jestto piaskowiec kruchy, miękki, gruboławicowy, ma- 

 jący skłonność do tworzenia fantastycznych skał, leżący raz w spągu, drugi raz 

 u stropu łupków menilitowych. Dokładnie nie możemy jeszcze oznaczyć jego po- 

 ziomu, waha się on między eocenem a oligocenem, zaliczamy go więc krótko do 

 „starszego trzeciorzędu". 



W okolicach Jasła, Krosna, Rymanowa i t. p. napotykamy na potężny utwór, 

 którego na wschodzie niema. Jestto piaskowiec wielko-płytowy bez hierogli- 

 fów, szary, wietrzejący żółtawo, leżący naprzemian z rozmaitemi ilołupkami, 

 a noszący nazwę „piaskowca krośnieńskiego". Zajmuje on stratygraficznie naj- 

 wyższy poziom oligocenu. 



W Karpatach Wadowickich i Żywieckich, jak niemniej na Szląsku, straty- 

 grafija gieologiczna jest nieco ściślejsza i pewniejsza, tak z powodu 

 skamieniałości częściej tu znajdowanych, jakoteż i dawniejszych studyjów gieo- 

 logicznych, przedsiębranych tu w znaczniejszych rozmiarach. 



Warstwy dolnokredowe, znane pod nazwą: cieszyńskich, wernsdorfskich 

 i Igockich, występują w postaci czarnych łupków, ciemnych piaskowców z ży- 

 łami kalcytu, łupków piaskowcowych f strzałki), łupków krzemienistych z ro- 

 gowcami i t. p., i zawierają często typowe skamieniałości. 



Na nich spoczywa piaskowiec godulski, grający tutaj tę samę rolę, co pia- 

 skowiec jamnieński na wschodzie. Tworzy on potężne pasmo górskie i zawiera 

 skamieniałości cechujące go jako środkową kredę (gault). Petrograficznie 



