148 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



a w górnych częściach i czerwone piaskowce. Puuieważ podobne piaskowce znaj- 

 dują się i w poziomie dolnej formacji tryjasowej, przeto pomyłka w tej mierze 

 jest łatwa. 



Natomiast w obrębie pasu wapiennego mezozoicznego (odpowiadającego 

 w zupełności pasowi Alp wapiennych), można w zadawalniający sposób wydzie- 

 lić poszczególne formacyje i rozwikłać- budowę tektoniczną. Cały pas wapienny 

 naszych Tatr składa się z dwu równoległych wstęg o jednakowej szerokości, od- 

 graniczonych potężnym podłużnym przełomem. Obie wstęgi ciągną się z zachodu 

 na wschód i okazują różny sposób ukształtowania i składu poszczególnych for- 

 macyj. 



Południowa wstęga odznacza się słabym rozwojem tryjasu, a znacznym, jak- 

 kolwiek jednostajnym rozwojem systemu jurajskiego. W północnej zaś napotyka- 

 my tryjas o znacznej miąszości, a lias, jurę i kredę dolną w ukształceniu, przed- 

 stawiającem dość wielką rozmaitość. 



Ta wstęga północna tworzy w okolicy Zakopanego regularne, wielkie zagłę- 

 bie, którego środek tworzą liasowe, gresteńskie pokłady. Ku zachodowi, a mia- 

 nowicie w okolicy doliny Kościeliskiej rosszerza się znacznie to zagłębie, a w jego 

 jądrze ukazują się młodsze od gresteńskich warstwy, bo środkowo i górno-juraj- 

 skie aż do kredy. 



Formacyją tryjasową w głównej części przedstawia dolomit, który jest 

 bardzo ubogi w skamieniałości. Oprócz krynoidów znajdujących się w dolinie 

 Straży sk, nie znaleziono tu prawie niczego, natomiast dalej na wschodzie w tak 

 zwanych Alpach Belońskich występują wśród dolomitu ławice ciemnego wapienia, 

 przypominającego zarówno wejrzeniem jako też i skamieniałościami warstwy gu- 

 tenstejńskie. 



Oprócz dolomitu mamy tu także wapienie rogowcowe, pstre margle (kaj- 

 per ?), a wreszcie ciemne łupki i margle forraacyi retyckiej (facies kopeńska) 

 zTerebratula gregaria etc. 



Lias odznacza się pięknie zacliowanemi skamieniałościami. Są to czerwone, 

 bogate w żelazo wapienie z rogowcami, zawierające w dolinie Kościeliskiej i Cho- 

 chołowskiej typowe liasowe amonity jak np. H a r p o c e r a s b i f r o n s etc, 

 oprócz tego łodziki (N a u t i 1 u s) i belemnity, Toż samo i w marglach plami- 

 stych, szczególnie pięknie rozwiniętych na Kopie, między Jaworyną a Zakopanem 

 znajdują się liasowe amonity. Co się tyczy Doggeru i Malmu, to piętra te 

 przedstawiają przeważnie, jasno-szare lub czerwonawe wapienie, zawierające be- 

 lemnity, aptychy i amonity z grupy Imbricatów. 



W kredzie można całkiem dobrze rozróżnić w ogólności dwa horyzonty: dol- 

 ny zbudowany z marglów plamistych i łupków, a odznaczający się dość licznemi 

 skamieniałościami neokomskiemi i górny dolomitowy (C h o c s -dolomit), przed- 

 stawiający młodszą kredową formacyją. 



Pas wapienny tatrzański kończy się ku północy typową eoceńską skałą: wa- 

 pieniem numulitowym. Wapień ten znany dobrze turystom (górale nazywają go 

 „jarcem") ciągnie się wielką smugą na południe od Zakopanego, począwszy od 



