Rozmieszczenie granitów, gnejsów i łupków krystalicznych 



w TATRACH. 

 (Sprawozdanie tymczasowe.) 



Korzystając z raateryjalnego poparcia kasy imienia Mianowskiego, w roku 

 bieżącym po raz trzeci zwiedziłem Tatry w celu poszukiwań gieologiczno-petro- 

 graficznycli. Poznawszy w zarysach ogólnych topografiją, tektonikę i budowę pe- 

 trograficzna tego pasma, podczas dwu poprzednich wycieczek w tym roku 

 główny nacisk położyłem na obserwacyją, osi krystalicznej Tatr, tego elementu 

 gieologicznego, mającego pierwszorzędne znaczenie. Skały krystaliczne, jak wia- 

 domo, tworzą nieprzerwane pasmo gór, począwszy od stóp Siwego wirchu na 

 zachodzie, aż do Koperszadów bielskich i jaworzyńskich na wschodzie. Ze wzglę- 

 du na skład petrograficzny oraz zależną odeń fizyjognomiją gór, z łatwością odróż- 

 niamy w paśmie krystalicznem trzy odrębne poniekąd części: wschodnią, środko- 

 wą i zachodnią. Jeżeli za punkt obserwacyi obierzemy Swinicę i zwrócimy się 

 twarzą ku południowi, to po lewej stronie zobaczymy liczną gromadę gór nadzwy- 

 czaj urwistych i stromych, poszarpanych na mnóstwo oddzielnych spiczastych 

 i nagich szczytów, skupionych tłumnie na południowo-wschodnim końcu, — ^jest to 

 część wschodnia; krajobraz, jaki ujrzymy z prawej strony, uderzy nas kon- 

 trastem morfologicznym gór, łagodnością ich konturów, stożkowatem zaokrą- 

 gleniem boków, porośniętych obfitą roślinnością trawiastą. Są to tak zwane 

 /eopi/ i upłazy^ stanowiące część środkową pasma krystalicznego, gdy nato- 

 miast terminy: wirchy i turnie określają postaci gór o bardzo śmiałych konturach 

 i stosują się zatem do szczytów części wschodniej. Kopy te i upłazy ciągną się 

 rzadkim szeregiem aż do liohaczów, zaczynających znowu rząd wirchów o ostrych 

 grzbietach, czyli część zachodnią Tatr krystalicznych w naszym podziale. Odrę • 

 bność orotektoniczna tych trzech części Tatr pochodzi z odmiennych własności 



1) Porównaj : Wszechświat 1889 r. N. 40 i X t. Pami§tnika fizyjograficznego. 



