J. MOBOZEWICZ. GRANITY I T. D. TATRZAŃSKIE. 159 



charakterystycznego zabarwienia zielona w ego. W stanie niezwietrzałym granit 

 tatrzański przedstawia skałę szarą, o ziarnie średniej wielkości i należy do gatun- 

 ku granitu właściwego. Erzyczyny dynamometamorficzne wywołały w nim 

 w niektórych miejscowościach (jak np. w zachodnim boku Krywania) zmiany, 

 nadające mu wygląd granitognejsu, lub zielonawego protoginu alpejskiego. Gra- 

 nit właściwy, tracąc muskowit, przechodzi w granityt Koziego Wirchu i Jaworo • 

 wych Sadów. W granicie Zawratu widzimy duże, wielkości pięści, wydzielenia 

 ortoklazu różowego, wskutek czego skała przechodzi w porfir. Czy jest to jednak 

 porfir w ścisłem znaczeniu, t. j., czy posiada dwa pokolenia feldspatów, rosstrzy- 

 gnąd mogą tylko bliższe badania chemiczne. Żyły kwarcu mlecznego przecinają 

 częstokroć granit, tworząc w szczelinach grupy kryształów nieprzezroczystych 

 kwarcu (Mięguszowski), lub nawet drobne i dobrze wykształcone igiełki kryszta- 

 łu górskiego. Powłoki hematytu blaszkowego, pokrywającego powierzchnię gra- 

 nitową, zdarzają się bardzo często (Eysy, Staroleśny iin.). Granit tatrzański, wie- 

 trzejąc, daje kilka charakterystycznych produktów roskładowych, z których prze- 

 dewszystkiem wymienić muszę zeolity, znalezione przeżeranie w usypiskach gra- 

 nitowych, w górnej części doliny Staroleśnej (w t. zw. Koszyku). Zeolity te, we- 

 dług tymczasowego określenia, należące do gatunków tomsonitu, lub natrolitu^ two- 

 rzą cienką warstwę kryształków igiełkowatych, rozłożonych na zwykłym szarym 

 granicie. Tworzenia się zeolitów na granicie dotychczas, zdaje się, nie zaobser- 

 wowano. Pospolit^^m minerałem roskładowym granitu tatrzańskiego jest syderyt, 

 napotykany często w bryłach kilkufuntowych. Najobficiej av minerał ten są zao- 

 patrzone usypiska granitowe nad Eybiem i Morskiem Okiem (pod Eysami i Mię- 

 guszowskim). Bardzo charakterystycznym minerałem pochodnym granitu ta- 

 trzańskiego jest również epidotj zapełniający szczeliny i pokryAvający nieraz znacz- 

 tne powierzchnie. Ze wszech miar jest godną uwagi okoliczność, że epidot bywa 

 zwykle wygładzony, wyszlifowany i pokryty wyraźnemi nieraz szramami, świad- 

 czącemi o działalności istniejących tu niegdyś lodowców dyluwijalnych. Wygła- 

 dzenie skały może nastąpić również przez obsunięcie się mas skalnych, wyżej i po- 

 chyło leżących (Eutschflache). Obadwa te wypadki dość często obserwowałem. 

 Płaszczyzny obsunięcia są gładkie i zarazem pozbawione szram i, co główniejsza, 

 posiadają miejscami przylepione jakby resztki skały obsuniętej. Szramy lodowco- 

 we, bardzo wyraźne, widziałem na Eysach. W dolinie 5 Stawów węgierskich, 

 leży olbrzymi głaz granitowy, mający jednę ścianę (koło 20 ?/^2), wyszlifowaną 

 i pokrytą epidotem. Wogóle, ślady działalności gieologicznej lodowców najczę- 

 ściej napotykałem w obszernych kotlinach górskich, które niegdyś stanowiły, być 

 może, zbiorniki śnieżne lodowcowe. Kotliny 5- u Stawów polskich i węgierskich 

 oraz górna część doliny Staroleśnej mają cechy basenów śnieżnych, wyrobionych 

 wczęści przez spływające ze szczytów i obfite natenczas śniegi. 



Z innych odmian granitu tylko gr, muskowitowy (różowy), w postaci mniej 

 lub więcej długich żył, przerzyna odmianę zwykłą, zasadniczą (Koszysta, Łomnica ^ 

 i inne). 



Gnejsu właściwego niema w tej części Tatr; granitognejsy pochodzenia me- 

 tamorficznego występują, jak już nadmieniłem, na Krywaniu. Dość często zato 

 Pam. Fizyj, Tom XI. Dział 1—21 



