J MOROZEWICZ. GRANITY I T. D. TATRZAŃSKIE. 



16,1 



pierwszy występują w granitycie łupki mikov/e i amfibolowe. Na G-oryczkowej 

 przewagę nad granitytem bierze gnejs, w którym coraz to częściej ukazują się 

 łupki mikowe, a nawet łupki biotytowo-granatowe, dość silnie rozwinięte na urwi- 

 stych grzbietach granicznych. Postępując graniami (gdyż tu na nich tylko widoczne 

 są obnażenia) ku Kondrackiej, widzimy znowu gnejs, a w nim granit muskowitowy; 

 dalej też łupki i gnejsy powtarzają sie kilkakrotnie. Gnejsy G-oryczkowej miej- 

 scami są silnie pogięte i sfałdowane. 



Kondracka również składa się z łupków mikowych i gnejsu, które ciągną się 

 aż do przełęczy Czerwonego Wirchu, utworzonej już z warstw wapienia stromo 

 spadających w dolinę Cichą. Na samym szczycie Czerwonego Wirchu widzimy 

 znów mocno zwietrzałe głazy granitu i gnejsu, leżące na wapieniu i ze wszystkich 

 stron nim otoczone. Mamy tu zatem do czynienia ze zjawiskiem dyzlokacyjnem, 

 prawdopodobnie t. z w. narzuceniem. Zejszuer sądził, że granit Czerwonego Wir- 

 chu przebił otaczające go wapienie. 



Wymienione kopy: Kasprowa z Piargami i Lilijowem, Goryczkowa i Kon- 

 dracka, tworzą małą fałdę niesymetryczną, której część południowa wskutek prze- 

 łomu obniżyła się wraz z wąskim paskiem wapienia i piaskowca, leżącemi obec- 

 nie u stóp Piargów, Goryczkowej i Kondrackiej. Z tej przyczyny góry te tworzą 

 jakby samodzielną wyspę skał krystalicznych, odosobnioną od trzonu głównego. 

 Ów jednak pasek wapienno -piaskowcowy jest tylko pozostałością skał osadowych 

 które pokrywały skały krystaliczne, przed ostatecznem sfałdowaniem Tatr, reszt- 

 ką ocalałą od niwelującego działania wód. Wysepki piaskowca i wapie- 

 nia, znajdujące się w znacznej odległości od pasa osadowego głównego i leżące 

 bespośrednio na granicie, nie są wcale rzadkością: zachowały się one w głębokich 

 jarach, lub płaskich czubach gór; tak naprzykład, na Bystrej, przy zbiegu z Orna- 

 kiem widzimy potężną masę piaskowcową, otoczoną zewsząd gnejsami i spoczy- 

 wającą na tychże; tak samo na małem płasko wzgórzu gnejsowem Palenicy, na Zu- 

 berczem leży zupełnie odosobniona wyspa wapienna. Dolina Wierchcicha jest 

 zatem, zdaje się, przynajmniej wczęści doliną tektoniczną. 



Pasmo główne Tatr środkowych jest niemniej rozmaitem w swym składzie 

 petrograficznym. Potężna Wielka Kopa i Krzyżne Liptowskie składają się prze- 

 ważnie z gnejsu z głazami kwarcu mlecznego. Pierwszy piaskowcowy czub To 

 manowej Polskiej, spotyka się u szczytu z wąskim pasem wielkoziarnistego grani- 

 tu, drugi zaś czub tejże góry utworzony już jest całkowicie z łupków mikowych 

 i gnejsów, z ukazującym się w nich tu i owdzie granitem. W Smereczyńskim Wir- 

 chu napotykamy tylko gnejsy i łupki z bryłami kwarcu. Wzdłuż grzbietów gra- 

 nicznych, między Tomanową i Kamienistą przebiegają dość głębokie szczeliny 

 prostopadłe, dzielące je na kilka nieraz równoległych grani, z których skrajna 

 stopniowo ssuwa się w dolinę i zapełniają żwirem. Na Kamienistej prócz gnejsu 

 i łupku mikowego występuje jeszcze łupek amfibolow}^ a wśród niego skała ziar- 

 nista typu diorytotuego, złożona z feldspatów, amfibolu i niewielkiej ilości kwarcu, 

 niewzmiankowana dotychczas w literaturze tatrzańskiej. W szeregu szczytów, 

 wznoszących się nad halą Pyszną, panuje jeszcze większa rozmaitość petrograficz- 

 na: tak, na Bystrej i jej t. zw. siodełku napotykamy gnejsy, łupki talkowe, chlory- 

 towe, biotytowe, amfibolowe oraz kilka skał gnejsowych szczególnych, bliżej jesz- 



