42 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Wzgórza niewielkie znajdują- się także na południu miasteczka Warty, pra- 

 wie na samym brzegu lewym tejże rzeki nazwy; są one poprzecinane licznemi paro- 

 wami, pokryte bujną, roślinnością, a chociaż ogołocone z drzew większych, odzna 

 czają się pięknem położeniem i malowniczością, to też miejscowością tą chlubią 

 się mieszkańcy okoliczni, nadając jej nazwę: „kaliskiej Szwajcaryi" lub „gór 

 Bartochowskich," leży ona bowiem na terytoryjum wsi Małkowa i Bartochowa. 



Powyższą równinę przecina z południa na północ najważniejsza rzeka oko- 

 licy, Warta, która wyżłobiła sobie przy wejściu do powiatu sieradzkiego dość 

 wąską dolinę, dochodzącą poniżej Sieradza do kilku wiorst szerokości; w tern też 

 miejscu Warta rozgałęzia się na odnogi, tworząc pomiędzy niemi mające po kilka 

 wiorst kwadratowych wyspy. Na jednej z nich, obejmującej blisko milę kwadra- 

 tową powierzchni, mieszczą się wsi: Mnichów, Sucha i G-rądy, pozbawione zupeł- 

 nie komunikacyi w czasie wiosennych rozlewów. Cała ta dolina zajęta jest przez 

 obszerne, wyborne łąki i mokradła, które na wiosnę, a często i w Lipcu są zalewa- 

 ne przez występujące z brzegów wody rzeki Warty. 



Największą i najważniejszą rzeką tych stron jest, jak już wyżej powiedzia- 

 łem, Warta, płynąca tu z południa ku północy; w południowej swej części, sta- 

 nowiąc granicę między powiatem sieradzkim i łaskim, przyjmuje Widawkę, w pół- 

 nocnej — drugą znaczniejszą rzekę, Ner, wpadającą do niej w powiecie kolskim 

 i omywającą północny skraj sieradzkiego i wschodni tureckiego. 



Jezior w tych okolicach niema, jednakże pozostałe obszerne bagniste niziny 

 około Dobry świadczą, że kiedyś tu istniały. 



Grunty przeważnie piaszczyste, lecz kilkowiekową kulturą znacznie ulepszo- 

 ne, gospodarstwa też w większej części prowadzone są wzorowo. Lasów mało, nie 

 więcej nad 107© ogólnej przestrzeni powiatów. Przemysł wskutek braku kolei 

 żelaznych i wogóle środków komunikacyjnych, gdyż i Warta nieuregulowana, 

 zdatna tylko do spławu drzewa, nierozwinięty; tkacki nieco znaczniejszy ześrod- 

 kowuje się w Zduńskiej Woli, drobny w Turku i miasteczku Warcie, cukrownia 

 jedna w Cielcach, prowadzona na małą skalę, huta szklana w Kalinowie i kilka 

 większych gorzelni. 



W mowie będące powiaty są upośledzone i pod wielu innemi względami. 



Badania gieologiczne p. Siemiradzkiego (*), dokonane dopiero w r. 1888, 

 a obejmujące przestrzeń kraju, zawartą między Prosną a Wartą i Widawką, się- 

 gając ku północy poza miasteczko Wartę do rzeczki Swędrni, rzuciły jaśniejsze 

 światło na południe wo-zachodnią część opisywanych powiatów. W tych okoli- 

 cach najstarszą formacyją jest jurajska, mianowicie jej piętro kimerydzkie, wy- 

 stępująca koło Burzenina, kredowa pojawia się między Burzeninem a Widawą; 

 pozostałą przestrzeń zalega dyluwijum dolne i górne, piaski, zaś ponad rzekami 

 ciągną się smugi aluwijalne, złożone z piasków lotnych lub torfowisk, które są 

 pozostałością najdawniejszego koryta Wisły. Wisła podczas drugiej epoki lodową 



^) Sprawozdanie z badań gieologicznych guberni Piotrkowskiej i Kaliskiej, w dorzecżii 

 Wartj i Prosny (zmap|). Pamiętnik Fizyjogr. T. IX, dz. II, str. 3—12. 



