98 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



njcli autorów, widzimy że przytoczony opis układu prążków na powierzcliui ciała 

 zgadza się prawie w zupełności z poglądami Biitschlego (16; str. 1290) i Scłiewia- 

 koffa (17; str. 32, Tabl. IV, 48). Oo do budowy gęby i układu błonek falujących, 

 to wszystkie dotychczasowe poglądy nie są zgodne z rzeczywistością. Według 

 Steina (I; str. 250, Tabl. VI, 46), obie błonki przyczepione są do brzegu otworu 

 gębowego i w obu końcach łączą się ze sobą, tworząc jednociągły rąbek. Maupas 

 (II; str. 465, Tabl. XIX, 23, 24) utrzymuje słusznie, że obie błonki mieszczą się 

 wewnątrz gęby („dans le creux de cette tbssette (de la bouche) existent deux 

 membi anes"), popełnia jednak ten błąd, że nie odróżnia konturów przełyku od gra- 

 nic otworu gębowego. Eysunki jego są zgodne z rzeczywistością, tylko wymaga- 

 ją uzupełnienia: na rysunku bowiem, odtwarzającym wymoczka z boku, otwór gę- 

 bowy oddany jest zupełnie dokładnie, a brak konturów przełyku, kiedy na innym 

 rysunku, wyobrażającym stronę brzuszną wymoczka, autor wziął zarysy przełyku 

 za granice otworu gębowego i na tej zasadzie mówi. że gęba jest szersza z przodu, 

 niż z tyłu, co w zupełności odpowiada podłużnemu przecięciu przełyku. Wreszcie 

 według Biitschlego (16; str. 1377) i Schewiakofta (17; str. 32, Tabl. IV, 47—49), 

 jedna blonka (lewa?) przyczepiona jest do brzegu otworu gębowego w postaci rąb- 

 ka, otaczającego tenże otwór z lewej strony, z przodu i nawet z prawej strony, 

 druga zaś (prawa) osadzona jest w głębi silnie rozwiniętego przełyku i ciągnie się 

 wzdłuż jego ściany grzbietowej. Schewiakoff opisuje otwór gębowy, jako zwężo- 

 ny z przodu, z tyłu zaś rosszerzony, według zaś Biitschlego (str. 1,702), gęba jest 

 trójkątna, a nawet półksiężycowata. Przypuszczam, że wspomniani autorzy za 

 błonkę zewnętrzną (przyczepioną do brzegu otworu gębowego) biorą część ekto- 

 plazmy, leżącą— przy rospatry waniu wymoczka ze strony brzusznej — pomiędzy 

 granicami otworu gębowego i przełyku, aczkolwiek przypuszczenie to jeszcze nie- 

 zupełnie mi tłumaczy bardzo odbiegające od rzeczywistości rysunki Schewiakoifa. 



Dziesięć lat przedtem Mereschkowsky (9; str. 169, Tabl. X, 27, 27^) opisał no- 

 wy gatunek Gla u coma Wrześniewski i, wyróżniający się przede wszy stkiem 

 obecnością trychocystów. Wspomina on o istnieniu dwu błonek („warg"), przy- 

 czem opisuje i rysuje jasną obwódkę pierścieniowatą, otaczającą otwór gębowy 

 i obie błonki. Sądzi on, że jest to część protoplazmy, która się przystosowała do 

 kierowania ruchami błonek przy ich zwieraniu się, tak, że ze względu na swą czyn- 

 ność ma znaczenie zwieracza (s p h i n c t e r). Gdyby pogląd powyższy okazał się 

 słusznym, wypadek podobnego zróżnicowania ektoplazmy wymoczków byłby, jak 

 dotychczas, jedynym. Porównywając jednak rysunki Mereschkowskiego z mojemi, 

 można dojść do przekonania, że uczony rossyjski uległ złudzeniu optycznemu. Jego 

 owalna pierścieniowatą obwódka („der ovale lichte Ring") z opisu i rysunku 

 przypomina część ściany ciała, leżącą między brzegami otworu gębowego i gra- 

 nicami przełyku (przy patrzeniu na wymoczka ze strony brzusznej): jest ona 

 jasną, ponieważ'pod nią znajduje się jama przełyku; nie jest ziarnistą, bo składa 

 się z samej prawie ektoplazmy, wreszcie wrażenie współśrodkowego prążkowania, 

 o którem autor wspomina, mogą sprawiać brózdy rzęsowe, łukowato otaczając ^ 

 z przodu otwór gębowy. • 

 Grl. scintillaus występuje w nalewkach w dwu formacli (odmianach? ) 

 Świeże nalewki są zwykle przepełnione okazami dużemi (do 0,1 mm długości), pra- 



