R. DMOWSKI. STUDY.TA NAD WYMOCZKAMI. 



99 



widłowo elipsoidalnemi (Tabl. IV, 1—4), w nalewkach zaś starszych spotyka się 

 osobniki (Tabl IX, 5), których długość jest o połowę mniejsza, niż poprzednich, 

 a ciało mniej prawidłowych zarysów: z przodu węższe, z tyłu zaś rosszerzone 

 oraz na przednim końcu skośnie z prawej strony ścięte. Skręcenie ciała, które 

 u dużych osobników słabo występuje jedynie w kierunku brózd rzęsowych (Tabl, 

 X, ]), u formy drobniejszej staje się przyczyną zmian w ogólnym zarysie przedniej 

 połowy ciała. Innych różnic pomiędzy obu formami niema. O ile mogę sądzić 

 z badania form przejściowych i stopniowego ukazywania się ich przez czas stania 

 nalewki, przypuszczam, że wzmiankowane drobne osobniki reprezentują tylko 

 zmalałe pokolenie i nie stanowią oddzielnej odmiany. 



Colpidium colpoda Ehrbg. sp. 



Tabl. X, 1-3. 



Budowę i kształt gęby tego wymoczka dokładnie opisał Maupas (11; str. 

 459, Tabl. XIX, 30, 31), uważam przeto za właściwe przejść wprost do opisu bło- 

 nek falujących i ich położenia. Znajdujemy tu, jak i w rodzaju Glaucoma, dwie 

 blonki (Tabl. X, 3) —prawą i lewą, tylko znacznie mniej rozwinięte. Błonki te, 

 tak samo jak u poprzedniej formy, są przyczepione do ścianek przełyku, ponieważ 

 jednak ten ostatni jest tu znacznie wyższy, przeto ich podstawy, a szczególnie 

 podstawa lewej, znajdują się bardzo blisko brzegu otworu gębowego. A^skutek 

 tego lewa błonka („perorale" Biitschlego) na pierwszy rzut oka sprawia wrażenie, 

 jakoby była osadzona na samym brzegu. Wbrew opisowd Maupasa, jest o wiele 

 silniej rozwinięta od prawej, którą można dostrzedz zaledwie przy silnych powię- 

 kszeniach. Wewnątrz wąskiej rurki przełykowej znajduje się trzecia błonka, 

 której nasada zachodzi z przodu pod nasadę błonki lewej. Pod względem fizyjo- 

 logicznym ta trzecia błonka stanowi przedłużenie błonki lewej, z którą podczas 

 ruchu może być brana za jedne całość, gdyż obie poruszają się jednocześnie 

 i w jednakowy sposób. Przy dokładnem jednak badaniu, nawet na żywydi oka- 

 zach można je rozróżnić. 



Brózdy rzęsowe (Tabl. X, 1), leżące pośrodku powierzchni brzusznej, podo- 

 bnie jak u Glaucoma, biorą początek na tylnym brzegu otworu gębowego i dążą 

 ku biegunowi tylnemu. Brózdy, leżące naprawo od otworu gębowego, ciągną się 

 w tylnej połowie ciała równolegle z poprzedniemi, t. j. mają kierunek prawie po- 

 łudnikowy, lecz w okolicy otworu gębowego wyginają się łukowato, otaczając 

 gębę z prawej strony, a ku przodowi zakręcają odrazu na lewo i z przodu, na lewo 

 od gęby spotykają się pod kątem ostrym z brózdaini, idącemi po lewej stronie gęby. 

 Widzimy tu więc skręcenie brózd rzęsowych, świadczące o skręceniu na lewo części 

 ciała, leżącej przed gębą. Przy badaniu strony grzbietowój można zauważyć, że tutaj 

 skręcenie zaćzyna się nalinii środkowej w^ połowie długości ciała, poczj^nając od bro- 

 dy rzęsowej dyjametralnie przeciwległej otworowi gębowemu. Linija skręcenia, 

 zbliżając się ku gębie, posuwa się jednocześnie ku przodowi, przechodzi przez gębę, 



