100 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



a następnie idzie dalej ku przodowi, spiralnie otaczając ciało i na niej też przed gębą 

 spotykają się pod kątem ostrym brózdy prawej i lewej strony, jak to wyżej powie- 

 dziano. Jako rezultat tego skręcenia, występuje dość głęboki rów gębowy (peristo- 

 mium),na którego dnie leży gęba (Tabl. X, 2). Utworzenie się rowu gębowego jest 

 pod względem fizyjologicznym rzeczą wielkiej wagi, ponieważ dzięki jemu prąd wody» 

 wytwarzany przez ruchy rzęs oraz unoszone przezeń cząsteczki pokarmowe otrzy- 

 mują określony, stały kierunek, mianowicie po dnie rowu gębowego do otworu 

 gęby. Wobec tego, w rowie gębowym należy widzieć organ o określonem znaczeniu 

 /izyjologicznem, to zaś, cośmy powyżej o jego tworzeniu się mówili, wskazuje, że ma 

 on także stałe znaczewe morfologiczne. Z uwagi, że rzęsy rowu gębowego dzielą 

 z błonkami faluj ącemi pracę, która u Gr 1 a u c o m a wyłącznie prawie do tych osta- 

 tnich należy, łatwo zrozumieć zmniejszenie powierzchni błonek u Colpidium 

 w porównaniu z tem, co widzimy u G 1 a u c o m a, rodzaju będącego z niem w bli- 

 skiem^pokrewieństwie. 



Schewiakoff {17\ str. 42, Tabl. V, 65—67) opisuje ogólny kształt ciała 

 i przebieg prążków na jego poAvierzchui zgodnie z rzeczywistością; niewłaściwie 

 jednak głębokość i położenie rowu gębowego, który nie jest tak głębo- 

 ki, ażeby przedni płat ciała mógł zakrywać część powierzclmi brzu- 

 sznej, ani też nie rosciąga się poza okolicę linii skręcenia. Autor ten ra- 

 zem z Biitschlim {16\ str. 1377) przyjmuje istnienie błonki, przyczepionej 

 do brzegu otworu gębowego i powiada, że błonka ta otacza cały otwór 

 gębowy za wyjątkiem tylnej jego części. Druga błonka osadzona jest we- 

 dług niego wewnątrz przełyku. Opis ten zgodny jest z opisem, podanym 

 przez niego dla rodzaju Glaucoma. Biitschli, przyjmując ten układ błonek dla 

 rodziny Chilifera, używa terminów „p e r o r a 1 e'* i „e n d o r a 1 e Membran", 

 z których pierwszy ma oznaczać błonkę (lewą), przyczepioną jakoby do brzegu 

 otworu gębowego, ostatni zaś leżącą wewnątrz przełyku (prawą). W obec je- 

 dnak uieulegającego wątpliwości faktu, że obie błonki leżą wewnątrz przełyku tak 

 u Colpidium, jak i Griaucoma, co Avykazano powyżej ~ terminy „p e r o r a - 

 1 e" i „e u d o r a 1 e" przynajmniej dla dwu wspomnianych rodzajów są niewła- 

 ściwe, ogólny zaś pogląd Biitschlego na budowę błonek rodziny Chilifera musi 

 uledz zmianie. 



Porównywając kształt otworu gębowego u Glaucoma i Colpi- 

 dium, widzimy, że otwór ten u pierwszego rodzaju jest prawidłowo eliptyczny, 

 u drugiego zaś trójkątny i przy tem wygięty. Różnice te znajdują się w związku z róż- 

 nicami w ogólnym kształcie ciała i układzie brózd rzęsowych. Skręcenie ciała 

 u Colpidium musiało pociągnąć za sobą skręcenie brózd rzęsowych, ponie- 

 waż zaś odbywało się w okolicy gęby, przeto i brzegi tej ostatniej także się 

 skręciły, przyczem skręcenie to odbywało się tak samo, jak skręcenie brózd rzę- 

 sowych; tam więc, gdzie brzeg otworu gębowego był równoległym do brózd rzęso- 

 wych, zachował ten sam stosunek do nich i po skręceniu, a gdzie brózdy szły do 



