R DMOWSKI. STUDYJA NAD WYMOCZKAMI. 



101 



uiego prostopadle, tam w mniejszym lub większym stopniu musiało się to po skrę- 

 ceniu utrzymać. Z tego punktu Avidzenia kształt gęby Colpidium, jak go 

 opisał Maupas i jak go przedstawiają załączone rysunki (Tabl. X, 1, 3) w zesta- 

 wieniu z układem brózd rzęsowych staje się nietylko łatwo zrozumiałym, ale nawet 

 koniecznym. Prawo kierujące ukształtowaniem się gęby C o 1 p i d i u m ma 

 znaczenie ogólne; powiedzieć więc można, źe istnieje ścisła wzajemna zależność 

 pomiędzy kształtem otworu gębowego z jednej, a ogólną postacią ciała i układem 

 brózd na jego powierzchni z drugiej strony. Prawo to, rozumie się, można stwier- 

 dzić tylko na formach niższych, które nie podległy wielu i bardzo złożonym prze- 

 mianom w porównaniu z zasadniczą formą Blitschlego. Z drugiej strony, nie daje 

 się ono zastosować do tych form, których gęba jest uzbrojona utworami stałemi 

 (np. rodzina Chlamydodonta), czyniącemi jej kształt bardzo stałym. Opie- 

 rając się na tem prawie, można na zasadzie czysto teoretycznych kombinacyj, 

 znając np. właściwą postać ciała i układ brózd rzęsowych u G 1 a u c o ni a, 

 przyjść do wniosku, że u wymoczka tego niemożebny jest przypisywany mu przez 

 Butschlego i Schewiakoffa trójkątny, albo półksiężycowaty otwór gębowy i że musi 

 on mieć kształt bardziej prawidłowy. 



Colpidium nasutum St. sp. 



Tabl. X, 4-6. 

 Plagiopyla nasuta. Stein 3; str. 58. 



P lagiopylanasuta. S. Kent 10; str. 538, Tabl. XXVII, 50, 5 1 . 



G o 1 p i d i u m t r u n c a t u m. A. Stokes i 4; str. 443, Tabl. XV, 1 3. 



Colpidium s t r i a t u m. A. Stokes 15; str. 103, Tabl. I, 1 2. 



T i 1 1 i n a c a m p y 1 a. A. Stokes 15; str. 101, Tabl. I, 8. 



Gatunek ten ogólną postacią ciała zbliża się do Colpidium c o 1 p o d a, 

 lecz znacznie jest mniejszy, gdyż dochodzi tylko 0,07 mm długości, kiedy długość 

 Colp. colpoda wynosi 0,12 mm. Otwór gębowy także jest trójkątny, lecz 

 tylny jego wierzchołek mniej zakrzywia się nalewo (Tabl. X, 6). Od gęby tak 

 samo ciągnie się wgłąb ciała rura przełykowa, na której końcu tworzy się zbiornik 

 pokarmowy (Tabl. X, 5) tak, jak u C. colpoda. Wewnątrz gęby znaj- 

 dują się dwie błonki falujące, przyczepione do ścianek przełyku (Tabl. X, 6); 

 z tych lewa, większa, ciągnie się przez całą długość otworu gębowego i wchodzi do 

 rui'y przełykowej, sięgają prawie do samego jej końca. Błonka ta, przy patrzeniu 

 na wymoczka z boku, znacznie wystaje po za brzeg ciała (Tabl. X, 5) i wtedy jest 

 szczególnie widoczna, nawet przy nieznacznych powiększeniach. Błonka prawa, 

 o połowę przeszło krótsza od lewój, przy patrzeniu na wymoczka ze strony brzusz- 

 nej, w dwu trzecich swej długości mieści się w otworze gębowym, w jednej trze- 

 ciej zaś w przełyku. 



Układ prążków na powierzchni jest taki sam, jak u 0. c o 1 p o d a. Na pre- 

 paratach utrwalonycli kw. osmowym (17o) (T. X, 4) już na pierwszy rzut oka mo- 



