106 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



XXIII, 36) podał opis gatuuku Microtboi'ax pusillus, przyczem 

 stwierdził/że grzbiet tego wymoczka jest nagi i na tej zasadzie ustanowił rodzinę 

 Microthoracina. Od tego czasu ukazała się tylko wzmianka F a b r e 

 D o m e r g u e a (13; N. 6) o nowym gatunku M. a u r i c u 1 a. Rzecz prosta 

 że opisy tak drobnej formy, podane przed laty przeszło dwudziestu, lub trzydziestu 

 ze względu na ówczesne środki badania, wiele pozostawiają stron niejasnych. 

 O budowie np. gęby u M i c r o t h o r a x nie mamy dotąd nawet ogólnego 

 pojęcia. 



M. s u 1 C a t u s ma brzuszną powierzchnię zupełnie płaską, grzbietową 

 zaś słabo wypukłą, przyczem grubość jego ciała jest bardzo mała. O stopniu spła- 

 szczenia nie może dać pojęcia załączony rysunek (Tabl. IX, 6), gdyż przedstawia 

 on wymoczka niezupełnie z boku, ale ze strony boczno grzbietowej. Strona 

 grzbietowa jest gładka i bez rzęs, jak to opi^^ał Wrześniewski u M. pusillus. 

 Na prawej połowie strony brzusznej (Tabl. IX, 7) ciągną się przez całą jej długość 

 trzy brózdy bardzo głębokie, jak się zdaje opatrzone szeregami rzęs, równomiernie 

 rozmieszczonych, czego jednak dokładnie zbadać nie mogłem. Rzęsy na tylnym, 

 a szczególnie na przednim końcu ciała, są znacznie dłuższe i grubsze; te ostatnie 

 przedewszystkiem, nawet przy słabych powiększeniach rzucają się w oczy. Prócz 

 opisanych, istnieje jeszcze szereg rzęs, ciągnący się wzdłuż lewego, zupełnie pro- 

 stego, albo nawet trochę wklęsłego brzegu ciała. Wskutek znacznej głębokości 

 brózd, pasy ektoplazmy leżące pomiędzy niemi przedstawiają się, jako wydatne 

 wałki („bourrelets" Fabre-Domergua). Na lewej połowie strony brzusznej, w od- 

 ległości długości ciała od tylnego brzegu, znajduje się otwór gębowy prawidto- 

 wo-eliptyczny, prawie okrągły. Prowadzi on do krótkiego przełyku, na którego 

 prawej ściance jest osadzona błonka falująca. Drugiej błonki, którą opisuje Fabre 

 Domergue u M. a u r i c ula, nie mogłem dopatrzeć. Od każdego boku otworu 

 gębowego ciągnie się do tylnego brzegu ciała brózda, podobna do trzech opisanych, 

 lecz naturalnie znacznie krótsza. Pomiędzy temi dwiema brózdami wypukłość za- 

 ginęła, wskutek czego utworzyło się zagłębienie, ciągnące się bespośrednio od 

 otworu gębowego do tylnego końca ciała. Niemożna się zgodzić ze zdaniem daw- 

 niejszych autorów, którzy to zagłębienie nazywają rowem gębowym (p e r i s t o- 

 m i u m), gdyż 1 ) utworzyło się ono zupełnie inną drogą, aniżeli peristomium 

 innych wymoczków, (np. C o 1 p i d i u m), 2) nie może ono mieć tej roli fizyjolo- 

 gicznej, jaką ma peristomium innych wymoczków, t. j. ułatwiać wpędzania 

 pokarmu do gęby, wszystkie bowiem rzęsy podczas normalnego poruszania się wy- 

 moczka falują od przodu ku tyłowi; a więc wpędzać pokarm do gęby mogą tylko 

 te, które znajdują się przed gębą i pokarm ten nie może dochodzić do gęby wzdłuż 

 rowu, leżącego za gębą. Widzimy więc, że ani pod względem morfologicznym, 

 ani też fizyjologicznym wzmiankowane zagłębienie nie odpowiada rowowi gębo- 

 wemu; dlatego też uważam za właściwe nazywać jepseudoperistomium. 



Opisany przez Fabre-Domerguea M. a u r i c u 1 a różni się, według słów 

 samego autora, od obu gatunków Engelmanua — ,, brakiem brózd na powierzchni 

 grzbietowej oraz obecnością półokrągłego wałka (na prawej połowie strony 



