os 



DZIAŁ III. ZOOH)GIJA. 



przesunięcie bieguna przedniego na lewo, co w słabym stopniu zauważyć już można 

 było u drobnej odmiany Glaucoma scintillans (Tabl. I X, 5), gdzie jest 

 ono rezultatem słabego skręcenia ciała. 



Chilodon dentatiis From. sp, 



Nassula dentata. Fromentel 8; str. 282, Tabl. XV, 10,10. a. 



Chilodon curyidentis. Gruber 15; str. 38, Tabl. 1, 1-18. 



Ten niedawno opisany gatunek nie należy wcale do rzadkich. W nalew- 

 kach spotykałem go stale, a prócz tego obserwowałem go pomiędzy wodorostami 

 w wodzie z jeziora Kołdyczewskiego (w po w. Nowogródzkim). U Fromentela 

 (8; str. 282, Tabl. XY, 10,10 a.) znajdujemy wizerunki tej formy i opis pod 

 nazw^ Nassula dentata, gdzie zwrócono uwagę na zakrzywiony jego 

 przełyk, pozostawiając resztę cech bez uwagi. Pierwszy i jedyny dokładny opis 

 tej formy podał Gruber (12; str. 38, Tabl. I, 1-18), ale ten zwrócił szczególną 

 uwagę na budowę jądra i przemiany w niem podczas dzielenia się i konjugacyi, 

 wskutek czego mało uwzględnił inne strony budowy. 



Z ogólnej postaci wymoczek ten podobny do typowego przedstawiciela 

 rodzaju Chilodon cucullulus, tylko tylny koniec ma stosunkowo 

 szerszy i prawidłowo zaokrąglony (Tabl. IX, 8). Układ brózd rzęsowych jest 

 również taki, jak u wspomnianej formy, co można stwierdzić na bardziej wi- 

 docznych brózdach, leżących bliżej brzegu ciała. Niebrak też charakterystycznej 

 dla tego rodzaju linii gębowej, na której spotykają się pod kątem brózdy prawej 

 i lewej strony. Linija ta opatrzona jest rzęsami silniej rozwiniętemi, wskutek 

 czego, przy patrzeniu na wymoczka z boku, przedewszystkiem rzucają się w oczy 

 rzęsy przedniego końca ciała (Fromentel). Charakterystyczny dla całej rodziny 

 Chlamydodonta więcierzowaty przełyk, uzbrojony twardemi pręcikami z substan- 

 cyi organicznej, u Ch. dentatus odznacza się przedłużeniem, które się za- 

 kręca, tworząc koło regularne i prawie całkowite. Gruber powiada, że zakręca 

 się cały przełyk, przy ściślej szem jednak badaniu okazuje się, że tylko pręciki 

 górnej ściany przełyku przedłużają się i zakręcają, pozostałe zaś kończą się 

 w miejscu, gdzie się poczyna wygięcie. Przeznaczenie tego urządzenia jest niezu- 

 pełnie zrozumiałe; u jednego osobnika widziałem wewnątrz łuku utworzonego przez 

 wygięcie pręcików duży zbiornik wodny, co mi nasunęło myśl, że wygięte prę- 

 ciki służą do podtrzymywania zbiornika wodnego, w którym gromadzi się pokarm, 

 wchodzący przez rurę przełykową. Co do twierdzenia Grubera, że się cały 

 przełyk przedłuża, to zdaje mi się, że to jest niemożebne chociażby z tego względu, 

 że wygięte przedłużenie ma zakończenie zupełnie ostre i przełyk w takim razie 

 kończyłby się ślepo. Wtedy wymoczek musiałby się karmić drogą endosmotycz- 

 ną, co jest możliwe tylko u form pasorzytnych. 



Jeden z dwu zbiorników kurczliwych mieści się z prawej strony w przed- 

 niej, drugi z lewej strony w tylnej połowie ciała. Jądro i jądro dodatkowe bar- 

 dzo dokładnie opisał Gruber. 



