BR. JÓZEF NOSBiUM. STUDYJA- NAD FAUNĄ. 



117 



r u b i c u n d a Eiseii) odległość dwu szeregów igiełek każdego rzędu jest nie- 

 co większa; ualioiiiec (up. w rodzaju Deudrobaena Eiseu) odległość pomiędzy dwo- 

 ma szeregami igiełek każdego rzędu może być tak znaczna, że równa się odległości 

 zewnętrznych szeregów rzędu grzbietowego i brzusznego z każdej strony, słowem 

 w tym wypadku znajdujemy osiem mniej więcej jednakowo oddalonych od siebie 

 szeregów igieł. Należy wszelako zauważyć, że we wszystkich wypadkach po- 

 dwójne rzędy szczecinek grzbietowych są bardziej od siebie oddalone, niż podwójne 

 i zędy brzuszne. Jeśli odległość rzędów grzbietowych znacznie przewyższa odle- 

 głość wzajemną brzusznych, natenczas rzędy grzbietowe (utworzone, jak zwykle 

 każdy z dwu szeregów szczecinek) umieszczone są bliżej boków ciała, przez 

 co gi-zbiet dżdżownicy wolny jest od igieł, a znajdujemy tylko dwa podwójne rzę- 

 dy boczne i takież dwa rzędy brzuszne. Nawet i w tych wypadkach, w których 

 dwa górne rzędy szczecinek mają położenie boczne, nazywać je będziemy grzłńeto- 

 wemi, przeciwstawiając je brzusznym (p. Fig. 2). Co się tyczy postaci pojedyn- 



ki. B. 



(Fig. 3.) Siod&łko i tuber cu l a pu bertatis (t. p.) A-u ») c nM r o'b a e a a Boeckii, B u 

 Allołobophora arborea; pow. 



czych szczecinek, panuje tu w ogólności niewielka rozmaitość. Są one słabiej 

 lub silniej wygięte w postaci wydłużonego S, zwykle zgrubiałe pośrodku; zwężo- 

 ne i zaostrzone (niekiedy haczykowato) albo na obudwu końcach, albo też tylko 

 na zewnętrznym. W okolicy siodełka szczecinki są zwykle znacznie dłuższe, 

 niekiedy nieco odmiennej postaci, niż na reszcie ciała. 



Rospatrywanie organizacyi wewnętrznej dżdżownic nie stanowi w tej chwili 

 naszego zadania. Budowa anatomiczna i histologiczna dżdżownic została szcze- 

 gółowo i pod wielu względami wyczerpująco zbadana przez cały szereg wybitnych 

 zoologów, jak Quatrefages (1847-65), Gegenbaur (1853), d'Udekem (1855-62), 

 Hering (1856), E. R. Lankester (1871-79), Ciarkę (1856-57), Faivre (1856), Ley- 

 dig (1864), Claparede (1860-69), Perrier (1872-1881), Fr. Yejdowski (1884) i wie- 

 lu innych. 



O obyczajach i sposobie życia dżdżownic pisano również bardzo wiele; 

 w pracach Holfmeistra, Hersena, zwłaszcza w znanej rosprawie Darwina 

 o dżdżownicy i jej znaczeniu dla spulchnienia ziemi (The formation of vegetable- 

 mould trought the action of worms, with the obseryations on their habits, Londyn, 

 1881) znaleść można bardzo liczne szczegóły, dotyczące życia i obyczajów dżdżow- 

 nic. W tern miejscu podamy tylko kilka taktów, o ile pozwalają nam na to wla- 



