DR. JÓZEF NU8BAUM. STUDY.TA NAD IFAUNĄ. 



119 



mer oznaczał dżdżownicę nazwą „skolex", Ray zaś sądzi (Historia insectorum. 

 1628), że nazwa łacińska „L u m b r i c u s" pochodzi od wyrazu „1 u b r i c i - 

 t a s". A 1 d r o V a n d u s poczynił pewne spostrzeżenia nad dżdżownicą i zau- 

 ważył, że żyje ona tak na tłustej, jakoteż na nieurodzajnej ziemi. Lineusz (Systema 

 Naturae, 1766—1788) przytacza jeden tylko gatunek L u m b r i c u s t e r r e - 

 s t r i s, jakkolwiek już Eay odróżniał, zdaje się, kilka form dżdżownic; mówi on 

 mianowicie o „L u m b r i c u s majo r", „L u m b r i c i te r-r e s t r e s 

 yulgares, qui mat u ti no tempo re bini coniuncti pos- 

 s i m o b s e r V a n t u r" (Yejdowsky, 1. c). Dalej Eay ^wspomina : „L u m - 

 b r i c i m i n o r e s, r u b i c u n d i, m a j o r i b u s c o n c o 1 o r e s" 

 i wreszcie „L u m b r i c i ni i n o r e s v i r i d e s". Swammerdam i Redi 

 odróżniają także kilka gatunków, nieoznaczając ich jednak specyjalnemi na- 

 zwami. 



J. C. Sayigny (1820), Duges (1837), Fitzinger (1833), byli pierwszymi 

 zoologami, którzy zaczęli odróżniać oddzielne gatunki dżdżownic na podstawie 

 różnych cech poszczególnych. Odróżniali ci autorowie w ogólności trzydzieści pięć 

 gatunków, ale ponieważ cechy gatunkowe, podawane przez nich, były po naj- 

 większej części bardzo nieokreślone i niepewne, niemożliwem więc jest bez porów- 

 nania typów określenie gatunków na podstawie definicyj tych zoologów; z licz- 

 nych tych gatunków pozostało w systematyce zaledwie kilkanaście. Hoffmeister 

 (1842 — 1845) pierwszy podał ścisłe definicyje gatunków, znalezionych w Niem- 

 czech oraz porównał je z typami Sayigny ego; autor ten opatrzył prócz tego opi- 

 sy swoje pięknemi rysunkami, wiernie odtwarzaj ącemi typy naturalne dżdżownic. 



Ze względu na dokładność i ścisłość definicyj pracę Hoffmeistra uważać 

 należy za podstawową w systematyce dżdżownic. Niemożna tego bynajmniej 

 powiedzieć o pracach Templetona, który w r. 1836 opisał dżdżownice angielskie, 

 a także o pracach z dziedziny systematyki dżdżownic Grrubeego (1844, 1851, 1855) 

 oraz Kinberga (1867), który podaje definicyje nieścisłe i niewystarczające. 



Drugą pracą podstawową w dziedzinie systematyki dżdżownic była po dzie- 

 łach Hoffmeistra praca Gr. Eisena z r. 1873. Autor ten w pierwszej swojej pracy 

 nad dżdżownicami szwedzkiemi(1870) przyjmował, podobnie jak Hoffmeister, jeden 

 tylko rodzaj : L u m b r i c u s; podał przytem dokładne dyjagnozy, które pod 

 wielu względami dopełniały dyjagnozy Hoffmeistra i pracę swą opatrzył bardzo 

 pięknemi, z natury widocznie wykonanemi rysunkami. W drugiej zaś pracy swój 

 z r. 1873 badacz szwedzki dzieli pierwotny rodzaj L u m b r i c u s na cztery rodza- 

 je: Lumbricus, Allolobophora, Allurus i Dendrobae- 

 n a, które zostały przyjęte przez późniejszych systematyków. Eisen oparł ten 

 podział na: układzie szczecinek, położeniu „t u b e r c u 1 a yentralia", 

 stosunku płatu głowowego do segmentu gębowego i wreszcie na położeniu t. z. 

 t u b e r c u 1 a p u b e r t a t i s (p. wyżej). Badając następnie faunę dżdżow- 

 nic Ameryki północnej, Eisen znalazł jeszcze rodzaj Tetrogonorus (1874). 

 Po pracach Eisena zasługują na szczególną uwagę poszukiwania Udego (1885— 

 86), który wprowadził jako nową cechę systematyczną położenie t. z. por grzbie- 

 towych (p. wyżej) oraz liczne prace Eosy, który odkrył w faunie dżdżownic euro- 

 pejskich, a zwłaszcza włoskich, wiele gatunków nowycli. 



