DZIAŁ III. Z001.0GIJA. 



We wszystkich prawie krajach Europy zbadano zupełnie, Inb częściowo fau- 

 nę dżdżownic; my aż dotąd nic zgoła nie wiedzieliśmy o naszych dżdżownicach 

 krajowych. I tak: faunę dżdżownic francusldch badali głównie: 8avigny, Due:es, 

 Perrier, niemieckich— Hoffmeister, Ude, angielskich—Jolinston, belgijskich— 

 d Udekem, skandynawskich— Eisen, czeskich— Vej do wsky, duńskich— Tauber, 

 węgierskich (oraz faunę dżdżownic wysp Balearskich)— Oerley, włoskich— Rosa, 

 rossyjskich— Kułagin i t. d. 



Większą część wykrj^tych dotąd gatunków dżdżownic krajowych znalazłem 

 w okolicach dalszych Warszawy, a mianowicie w promieniu kilkuwiorstowym 

 od stacyi drogi Warsz. Terespolskiej, Dębe Wielkie, zwłaszcza zaś we wsiach: Ci- 

 sie i AV Olesinie Wielkim i Małym; dzięki obecności rozległych, miejscami wycię- 

 tych i cienistych lasów w majątku Cisie mogłem posiadać wiele bardzo egzempla- 

 rzów dżdżownic drzewnych. 



Co się tyczy zachowywania egzemplarzów, zauważyć muszę, że najlepiej świe^ 

 że osobniki opłókać av wodzie z ziemi i pokrywającego je śluzu, a następnie rzucić 

 do 37o rostworu kwasu azotnego, skąd po t godzinie, lub po godzinie przenieść 

 można do alkoholu 70—80% iia kilka dni; po odlaniu tego alkoholu umieścić je 

 należy w świeżym alkoholu, gdzie pozostawać mogą bardzo długi czas, niekurcząc 

 się i niezmieniając nawet w wielu wypadkach barwy. 



Zachowane w takim stanie dżdżownice nadają się doskonale do celów syste- 

 matycznych. Dla badań anatomiczny cli, zwłaszcza, gdy chodzi o skrawki przez 

 całe zwierzę, należy opróżnić przewód pokarmowy dżdżownicy z wypełniającej go 

 zwykle ziemi. W tym celu należy umieścić dżdżownice w wysokim słoju szkla- 

 nym, Inźno, napełnionym po sam wierzch kłaczkami zwilżonej bibuły;— dżdżownica, 

 umieszczona na powierzchni bibuły, wędruje coraz głębiej i głębiej, aż dosięga dna 

 naczynia ; przez ciąg tej wędrówki wyrzuca kał, złożony z części ziemisty cli (po 

 którym poznać można drogę dżdżownicy w głąb naczynia) napełnia natomiast swój 

 przewód pokarmowy kawałeczkami miękkiej, pogryzionej bibuły, które nie stano- 

 wią już wielkiej przeszkody przy krajaniu robaków. Vogt i Yimg (L'Anatomie 

 comparee pratiąue, 1888, str. 442) radzą zamiast bibuły używać w ten sam sposób 

 fusów od kawy. 



Poniżej podaję gatunki, w kraju dotąd przezemnie znalezione ; nie wątpię 

 atoli, że liczbę ich będę mógł jeszcze powiększyć o kilka innych, dotąd niedo- 

 strzeżonycłi w kraju naszym, lecz opisanych przez innych autorów w krajach 

 ościennych. 



Rodzaj: Liimibriciis 8. sti\ Eisen. 



Cliarakterystyka rodzaju : L u m b r i c u s s. str. (Eisen) : 



T u b e r c u 1 a v e n t r a 1 i a na 14 pierścieniu ciała. Płat głowowy 



na stronie grzbietowej całkowicie rozdziela segment gębowy na dwie części. 



Szczecinki w 8-iu szeregach, z których każde dwa sąsiednie, należące do jednego 



z czterech rzędów, są zbliżone do siebie, 



Eisen (Ku 7 literatury) odróżnia trzy gatunki rodzaju L u m b r i c u s, 



a mianowicie : L u m b r i e u s t e r r e s t r i s, L. p u r p u r e u s, K r u - 



