220 



DZIAŁ I. METEOROLOGU A 1 HIDROGRAFIJA. 



układu o kąt, jaki czyni promień, odpowiadający dzień 18 Stycznia z prostą naj- 

 większośei, czyli, jak dla Warszawy, z d. 18 Lipca do 18 Stycznia. Kąt ten wy- 

 nosi 195°38'15", 26575, skutkiem czego, przyjąwszy promień, odpowiadający 

 1 Styczniowi za oś współrzędnych, wzór (9) zastąpić należy przez 



(9') p = 7,42 -f 12,018 cos (co — 195°38' 15", 26575); 



ogólny zaś wzór równania termicznego (2), przez 



(2') p = (i -ł- b cos ( to — a ), 



gdzie p, co, a i b mają wiadome nam znaczenia, a a oznacza kąt odchylenia promie- 

 nia, przechodzącego przez maximum, od promienia odpowiadającego 1 Styczniowi. 



Podobny kształt dla równania termicznego, bez wymotywowania przyczyn, 

 przyjął p. WŁ Witkowski w pracy pod tyt. „o porach roku w naszym klimacie 

 i o ważności narodowych przysłów meteorologicznych,* 4 pomieszczonej w sierpnio- 

 wym zeszycie ,.Biblijoteki warszawskiej" z 1871 r. Dla 36 letnich obserwacyj (od 

 1826 do 1861 r.) wyprowadził p. Witkowski dla Warszawy równanie 



t*» 7,36 — 12,166 cos (<p - 16°50',5), 



gdzie t wyrównana temperatura dzienna, odpowiednia dniowi, określonemu przez 

 kąt <p; 7,36 — średnia temperatura roczna (różna od naszej — ponieważ jest wy- 

 wyprowadzoną tylko z 36 letnich obserwacyj); 12,166 różnica pomiędzy maximum, 

 lub minimum temperatury, a średnią roczną, odpowiadająca naszej połowie różnicy 

 pomiędzy maximum i minimum; wreszcie 16°50':5 — kąt odchylenia promienia 

 przechodzącego przez minimum temperatury od kierunku, odpowiadającego dniowi 

 18 Stycznia. Kątowi temu nadał autor miano zboczenia termometry czueg o. 



Skutkiem wprowadzenia zboczenia termometrycznego radzi autor dla ozna- 

 czenia roskładu temperatury na kuli ziemskiej kreślić, oprócz izoterm i linij je- 

 dnakich różnic pomiędzy maximum lub minimum a średnią roczną, jeszcze trzeci 

 rodzaj, mianowicie linije jednakowego zboczenia termometrycznego. 



Jeżeli zauważymy, że dla określenia klimatu jest rzeczą obojętną w jakiej 

 porze roku przypada maximum i minimum temperatury, byle jej roskład był zde- 

 terminowany, że więc dwa klimaty o jednej wysokości i roskładzie temperatury 

 dziennej należy uważać za jednakowe, chociażby maximum i minimum w różnych 

 wypadały miesiącach, to łatwo spostrzeżemy zbyteczność wprowadzania zboczenia 

 termometrycznego. Zresztą tak, jak autor dodawać do swego równania musi ob- 

 jaśnienie, że równanie odnosi się do dnia 1 Stycznia, tak przy równaniu (9) dodać 

 można datę maximalnej temperatury, przez co i jej odchylenie od 1 Stycznia zo- 

 staje określone. 



Głownem jednak zadaniem ostatnio powołanego autora, jak tego już sam ty- 

 tuł pracy dowodzi, jest odszukanie granic każdej pory roku. Za granicę zimy 

 przyjmuje autor 0° temperatury, za moment przejścia od wiosny do lata i od. lata 

 do jesieni — przyjmuje temperaturę 17°, czyli połowę najwyższej średniej tempe- 

 ratury, jaka się zdarzyła w ciągu rozważonych lat 36. 



