4 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



w Sarnowie; zresztą teren pozostawał wielkim znakiem zapytania. Obfity bar- 

 dzo materyjał paleontologiczny, przezemnie zebrany, którego szczegółowe opraco- 

 wanie, z powodu braku odnośnej literatury, na później odłożyć muszę, dozwala na 

 przeprowadzenie w wapieniach jurajskich podziałów na poziomy od kellowayu do 

 górnego kimmerydżu włącznie, wszystkie bowiem wapienie zawierają skamienia- 

 łości charakterystyczne w mniejszej lub większej ilości. Utwory te w kolej nem 

 po sobie następstwie wychodzą na powierzchnię jak w całem paśmie krakow- 

 skiem w tym porządku, że ku Pn W. t. j. w kierunku bardzo słabego zresztą upa- 

 du pokładów, napotykamy warstwy coraz to młodsze, aż do nieznanych dotychczas 

 w 7 paśmie krakowskiem wapieni kimmery dzkich z E x o g y r a v i r g u 1 a i glin 

 sfero sy dery to wy ch w ich stropie, odpowiadających Tomaszowskim warstwom wir- 

 gatowym. 



Najstarszemi w całym zwiedzonym przezemnie terenie są gliny sferosyde- 

 rytowe, w okolicy Wielunia i dalej na południe w stronie Praszki odsłonięte. Od 

 nich przegląd odsłonięć rozpoczniemy. 



Na południowym końcu wsi Krzyworzeka na południe od Wielunia położo- 

 nej kopią pod górą czarną, ku górze żółtaw T ą, tłustą glinę, do cegielni. Nieco da- 

 lej, w łożysku strumienia odsłania się twardy czarny ił łupkowy z bułami piaszczy- 

 stego sfero sy dery tu, niegdyś eksploatowanemi na eksport do Prus. Iły te obfi- 

 tują w blaszki miki i są przykryte kilkustopowym pokładem żółtego, piaszczystego 

 iłu łupkowego. 



Sfero sy dery ty dolnego iłu czarnego zawierają pięknie zachowane skamie- 

 niałości Pholadomya Murchisoni, Goniomya litterata, G-ouldia 

 co r data i inne, należące do fauny poziomu Oppelia fusca czyli dolnego ba- 

 thu. W górnym żółtym ile znalazłem okaz Oppelii, prawdopodobnie należącej do 

 formy O. biflexuosa, znalezionej przez Michalskiego w tej samej warstwie 

 w sąsiednim Gaszynie. 



Przy samej drodze, przy dworze gaszyńskim odsłaniają się pod cienką war- 

 stwą żółtej gliny dyluwijalnej żółte i białe piaski i miękkie piaskowce bez ska- 

 mieniałości, nieco zaś dalej ku południowi, opisany przez Michalskiego stary ka- 

 mieniołom, w którym oolit wapienno-żelazisty, należący do górnego bathu, wydo- 

 bywano. We wsi Turowie, pół mili na Pn Z od Gaszyna oddalonej, ukazuje się 

 ten sam żółty łupek żelazisty, co w Krzyworzece. Skamieniałości w nim nie 

 znalazłem. 



W Młyniskach na Pn Z. Wielunia w studni, natrafiono na 20-łokciowej głę- 

 bokości na siwe gliny parkinsoniowe. 



W Dąbrowie na Z. Wielunia w gliniankach cegielni, kopią tę samą siwą gli- 

 nę parkinsoniową. 



Podług Puscha siwe gliny jurajskie odsłaniają się na brzegu Prosny pod Bo- 

 lesławcem, Wieruszowem i Grabowem. 



Na wschód od Grabowa, wśród piaszczystej ailuwijałnej niziny, pokazują się 

 siwe tłuste gliny bez skamieniałości, prawdopodobnie do ogniwa parkinsoniowego 

 należące, w Kuźnicy Grabowskiej, Kraszewicach, Salomonach i Kuźnicy Zagrzeb- 

 skiej, leżą one pod dolną gliną dyluwijalną, zawierają prawdopodobnie rudę, gdyż 



