J. SIEMIĘ ADZKI. SPRAWOZDANIE Z BADAŃ GIEOLOGICZNYCH. 



5 



w okolicy znać ślady licznych fryszerek, a w Kuźnicy Grabowskiej fundament 

 karczmy tworzą duże bryły żużli, niewątpliwie z wielkiego pieca pochodzących. 



Kellowejskie warstwy z Macrocephalites macrocephalum z wyjąt- 

 kiem Gaszyna widzimy w najniższych poziomach głębokich kamieniołomów na 

 wschód Wielunia położonych; są to białe piaszczyste wapienie, nieznacznie prze- 

 chodzące w wapień marglowy dolnego oksfordu i obficie zawierające Macroce- 

 phalites, w złym stanie zachowania i zwykle w najdziwaczniejszy sposób 

 spłaszczone i zgniecione, oraz zr zadka belenmity. 



Najniższą część utworów wapiennych górnej jury tworzy biały lub szara- 

 wy, miękki, marglowy wapień ammonitowy, jasnogórski, należący do dolnego 

 i środkowego oksfordu. Wapień ten w wielu miejscach pomiędzy Częstochową 

 i Wieluniem jest odsłonięty. W granicach badań moich leżą odsłonięcia w okolicy 

 Wielunia, Parzymiechów i Działoszyna. Grunt miasta Wielunia, liczne kamienio- 

 łomy na wschód i południo-wschód tegoż położone aż do Rudy i Olewina należą 

 do tego poziomu, obfitującego w Ammonity z grupy Perisphinctesplicatilis, 

 opracowane w pięknej monografii Bukowskiego (Die Faunę der Jurabildungen von 

 Czenstochau. Wiedeń 1888), nie znalazłem natomiast nigdzie okazów O ar di o- 

 ceras cordatum, jakkolwiek wydaje się rzeczą pewną, że odsłonięcia pod 

 Wieluniem i Działoszynem należą w części przynajmniej do dolnego oksfordu. 



O pół mili na północo-zachód wsi Parzymiechy na równinie widzimy kilka 

 sztucznych odsłonięć żółtawego wapienia jurajskiego z licznemi okazami anmioni- 

 tów z gruppy Per. plicatilis. 



Piece wapienne na prawym brzegu Warty pod Działoszynem wypalają bia- 

 ły, miękki wapień, niezawierający krzemieni, w którym znalazłem Perisphin- 

 ctes plicatilis i Oppelia sp. wraz z kilku innemi skamieniałościami. 



Pomiędzy Działoszynem i Wieluniem tenże wapień wynurza się z pod grubej 

 powłoki dyluwijalnej na lewym brzegu Warty przy Ogroblach. 



Na północ Wielunia wspomina Pusch o wychodni wapienia jurajskiego 

 w Unikowie o półtorej mili na zachód Złoczowa — wychodni tej odnaleść mi się 

 nie udało; w głębokiej studni, w Unikowie świeżo wykopanej, na wapień nie natra- 

 fiono; ze względu wszakże na to, że wszystkie inne przez Puscha cytowane miej- 

 scowości, dowodzą bardzo dobrych informacyj tego badacza, sądzę, że w dolinie 

 rzeczki poza dworem zarośnięty dzisiaj stary kamieniołom odnaleść się powinien, 

 co mnie się wszakże nie udało, a ludność miejscowa żadnych mi w tej mierze nie 

 mogła udzielić informacyj. 



Najdalej na północ wysuniętem odsłonięciem wapienia ammonitowego są za- 

 rzucone dziś wapielnie na brzegach rzeki Trojanówki na gruntach wsi Trojanów 

 i Szale pomiędzy Kaliszem i Opatówkiem na równinie piaszczystej położonych. 



Znacznie większą przestrzeń zajmują odsłonięcia wapieni górnooksfordzkich, 

 przeważnie pod postacią t. zw. wapieni skalistych (Pelsenkalk) rozwiniętych. 

 Dwa wyraźnie widzialne ogniwa w wapieniach tych wyróżnić się dają: dolne sza- 

 rawo żółte, zbite, twarde, jamiste wapienie z licznemi bulwami krzemienia i ro- 

 gowca, oraz podrzędnemi warstwami włóknistego kalcytu, częstokroć przez miej- 

 scową ludność za gips uważanego (Działoszyn), tworzące skaliste nagie pasmo wśród 

 jałowej piaszczystej równiny na lewym brzegu Warty od Lelit powyżej Działoszy- 



