J, SIEMIRADZKI. SPRAWOZDANIE Z BADAŃ GIEOLOGICZNYCH. 7 



• 



Ze skamieniałości udało mi się dotychczas oznaczyć: G o n i o m y a trape- 

 zina, Cidaris coronata, Biumenbachi, glandifera, Pecten subspi- 

 nosus, Rhy nclionella pinguis, Terebratula bucculenta, Opis coral- 

 lina, Ostrea rostellaris, Terebratula trigonella, substriata, oraz nie- 

 oznaczone bliżej: A starte sp., Cucullaea sp., Pholadomya sp., Pleuroto- 

 maria, Troclius, Perispłiinctes sp. ind., Stoniachinus sp., Cyprina 

 sp., oraz Oppelia sp., podobne do Op. tenuilobat a. Jest to Koemerowski po- 

 ziom Rhy nclionella as tierana (pinguis). Natomiast środkowy poziom wa- 

 pienia skalistego (Rhynchon ella trilobat a), ustanowiony przez tego uczone- 

 go, zdaje się, że jest zupełnie dowolnym. 



Wychodnie żółtawych wapieni, podobnych do poprzedzających, znajdujemy 

 jeszcze o milę dalej ku wschodowi od linii odsłonięć powyżej opisanej, przy Ską- 

 pej, Gawłowie i Rząśni. 



Wyższe ogniwa jury na prawym brzegu Warty są powyżej Radomska przy- 

 kryte przez opokę kredową, w północnej części jurajskiego terenu polskiego wy- 

 chodzą natomiast na powierzchnię w kilku miejscach. 



Jeżeli przeciągniemy liniją od Burzenina nad Wartą do wsi Dnieniu w po- 

 bliżu Radomska, otrzymamy krańcowy pas wychodni wapienia jurajskiego, od po- 

 przedzającego jeszcze o 1 milę na wschód w stropie wysunięty i należący do pię- 

 tra kimmerydzkiego. 



Obok wsi Dnieniu ciągnie się wzdłuż wąski grzbiet neokomskich piaskow- 

 ców, w północnej zaś części tegoż widzimy kilka zarzuconych łomów żółtawego 

 wapienia litograficznego, z niewyraźnemi szczątkami drobnych E x o g y r a sp. ind. 

 tak silnie w skałę wrosłych, że wydzielenie ich a przeto i dokładne oznaczenie sta- 

 je się niemożliwem. Atoli położenie batroiogiczne pokładu wapiennego w Dme- 

 ninie, wskazuje, że mamy tu do czynienia z najwyższem ogniwem białej jury pol- 

 skiej, czyli wapieniem kimiiierydzkim. W studni świeżo wykopanej widziałem ta- 

 kie następstwo pokładów: na wapieniu leży warstwa siwej lub żółtej tłustej gliny 

 żelazistej, tworzącej spąg ochro wy ch piasków i piaskowców, zwykle zaliczanych 

 do dolnej kredy. Gliny te odpowiadają glinom piętra wirgatowego pod Tomaszo- 

 wem nad Pilicą i stale towarzyszą w stropie wszystkim znanym mi odsłonięciom 

 exogyrowego wapienia w Królestwie Polskiem . 



Najwyraźniej jednak mamy piętro kimmerydzkie rozwinięte w okolicy Bu- 

 rzenina i Widawy. 



Występuje tutaj biały czysty lub marglowy wapień z bardzo obfitą fauną, od- 

 powiadającą myariowej facies dolnego kimmeridżu. Najwyższe warstwy odsło- 

 nięte tylko pod Burzeninem, zawierają prawie wyłącznie skorupy Exogyra vir- 

 gula w niezliczonej ilości. 



Wapień kimmerydzki odznacza się w tej okolicy przez to od wszystkich wa- 

 pieni jurajskich, że się szybko lasuje, tworząc żyzną i ciężką do uprawy glebę. 



Odsłonięcia dolnego kimmeridżu, przeważnie sztuczne, widzimy w Wielkiej 

 Wsi, Brzykowie, Jarocicach i Majaczewicach, oraz pomiędzy Ruszkowem i Bar- 

 czewem w powiecie sieradzkim. Najdalej na południe wysuniętem odsłonięciem te- 

 go pasemka jest Sarnów nad Widawką, przez Michalskiego poraź pierwszy odkry- 

 ty i oznaczony. 



