OPIS MIKROSKOPOWO-PETROGKAFICZNY 



PRZEZ 



Józefa Morozewicza. 



Tablica 2, 3, 4. 

 I. Skały wybuchowe wołyńskie. 



Wielka granitowa ławica (plateau), zalegająca na południu Rossyi przestrzeń 

 od Owrucza do Korca na Wołyniu, a od tej północnej granicy ciągnąca się ku 

 południowi i na wschód przez Zadnieprze aż do rzeki Donu, posiada charakter 

 wielkich płaszczyzn granitowych środkowej Afryki, które od początku swego 

 istnienia pozostały niezmienione, opierając się ogromem swoim wszelkim procesom 

 górotwórczym, jakie się w przeciągu peryjodu trzeciorzędowego odbywały. Część 

 wołyńska tej ławicy kryje się pod osadami morza dyluwialnego, obnażenia przeto 

 granitu dają się tu dostrzegać albo tylko w urwistych brzegach licznych rzek, 

 żłobiących głęboko swoje łożyska, albo też na łysinach niewielkich pagórków. 

 Inne skały wybuchowe występują w małej względnie obfitości, jużto w postaci 

 żył (Gange), napełniających rospadliny w granicie, już rzadziej w postaci oddziel- 

 nych skupień, uwięzionych pośród mas granitowych. Ze skał tych wymienię na- 

 przód tak zwane labradoryty, następnie noryty, gabro, wołynit i inne. Stosunku 

 ich do granitu i wzajemnego do siebie nie udało mi się zbadać, gdyż miejsca ze- 

 tknięcia (kontakt) nigdzie nie są widoczne. 



Pierwszą wzmiankę o granitach wołyńskich znajdujemy u Staszica w dziele 

 „O ziemiorodztwie Karpatów" gdzie autor upatruje nawet pewien związek ge- 

 netyczny między granitami Tatr i Wołynia, zowiąc je „górą pierworodną", na któ- 

 rej stokach kolejno osadzały się skały pochodzenia wodnego. Prócz tej ogólnej 

 uwagi, Staszic podaje kilka szczegółów opisowych i słuszną robi uwagę, że grani- 

 ty wołyńskie w wielu miejscach uległy roskładowi, a zwłaszcza ich feldspat i że 



') O ziemiorodztwie Karpatów i innych gór i równin Polski, przez St. Staszica. Warszaw: , 

 1815, str. 193 i 194. 



