Jj MOROZEWICZ. OPIS MIKROSKOPOWO -PETROGRAFICZNY. 



15 



autor wszystkie znaczniejsze obnażenia granitów oraz dostrzeżonych przez siebie 

 na Wołyniu labradorytów i wołynitu. Słabą stronę pracy tej stanowi petrogra- 

 fija: autor dokładnie oznaczył obnażenia skał wołyńskich, lecz mylnie je zdetermi- 

 nował. Niemówiąc już o przestarzałym podziale granitu na czerwony i szary, na 

 mapie wskazane są syenity i labradoryty, zamiast norytów i gabro (Waśkowicze 

 i Bardy), granity szare zamiast granitów amfibolowych (Tryturje) i t. d. Małe to 

 jednak są usterki w porównaniu z rzeczy wistem znaczeniem, jakie mapa posiada. 

 Stanowi ona podstawę dla przyszłych badań petrograficznych tego kraju. 



Przystępując do opisu niektórych skał wybuchowych wołyńskich, nadmienić 

 muszę, że został on ułożony na podstawie badań, dokonanych na okazach, zebra- 

 nych przezemnie w lipcu 1888 r. podczas ekskursyi gieologicznej do wschodnich 

 części powiatów: owruckiego i żytomierskiego. Badaniom tym dał kierunek czci- 

 godny mój nauczyciel prof. Al. Lagorio, któremu niniejszem składam serdeczne 

 podziękowanie za życzliwe zajęcie się mną podczas tej pracy, oraz za liczne wska- 

 zówki i wyjaśnienia, jakich mi nieustannie udzielał. 



Uprzejmości kolegi J. Ejsmonda zawdzięczani dwie tablice ładnie wykona- 

 nych rysunków, które dołączam do niniejszej pracy. 



I. Rodzina granitów. 



1. Granityt (H. Roseribwsćh). 



Granit jest najbardziej rospowszechnioną skałą krystaliczną ńa Wołyniu: 

 stanowi on też główną masę tej olbrzymiej ławicy (plateau) skalnej, która ciągnie 

 się na południe Eossyi aż do Donu. Inne skały pokazują się tu w nieznacznych 

 ilościach i mało się przyczyniły do utworzenia wzmiankowanej ławicy. Ogromna 

 większość wołyńskich 7 ) granitów należy do gatunku^ ustalonego przez H. Rosen- 

 buscha pod r ], nazwą granitytu. Występuje on tu z pod osadów dyluwialnych i alu- 

 wialnych w postaci kopułowato wzniesionych pagórków, lub stanowi urwiste 

 brzegi rzek i rzeczułek i tworzy ich łożyska, albo, nakoniec, rospadając się na 

 nieprawidłowe równoległoboki, napełnia całe koryto rzeki. Do granitytu należą 

 wszystkie t. zw. „czerwone" i większa część „szarych" granitów dawniejszych 

 autorów. 



Pod względem chemicznym (porów, rozb. ch. I — VIII) granity wołyńskie 

 należą do najkiuaśniejszych, t. j. do najbogatszych w kwas krzemny przedstawi- 

 cieli tej rodziny i są najbardziej zbliżone do granitów Finlandyi, wyspy Hochlaud 

 i Saksonii 8 ). 



Podane niżej rozbiory chemiczne granitytu ułożone są w porządku wzrasta- 

 jącej alkaliczności tej skały: 



7 ) Wszędzie, gdzie mówię wogóle o Wołyniu, należy rozumieć tylko wschodnią cźe v śe powia- 

 tów owruckiego i żytomierskiego. 



8 ) Porównaj analizy chem. tych granitów, przytoczone u J. Rotha: Beitrage zur Petrogra- 

 phie der Plutonischen Gesteine, Berlin, 1869 — 1879. 



