J. MOROZEWICZ. OPIS MIKROSKOPOWO-PETROGRAFICZNY. 



17 



Ponieważ granityty wszystkich zwiedzonych przezemnie miejscowości posia- 

 dają, jak to widać i z przytoczonych rozbiorów chemicznych, jeden i ten sam typ, 

 różniąc się tylko w niektórych szczegółach, podany przeto niżej opis ich budowy 

 mikroskopowej odnosi się też taogóle do granitytu wołyńskiego. 



Kiuarc, zawsze w obfitej ilości obecny, posiada wszystkie cechy kwarcu gra- 

 nitowego. Kształt ziarn zwykle nieprawidłowo zaokrąglony, niekiedy wydłużo- 

 ny. Często ziarno, na pozór całe, przy nikolach skrzyżowanych rospada się na kil- 

 ka części, co jest dowodem, że ziarno to jest złożone, polisyntetyczne. Prócz ziarn 

 nieprawidłowych zdarzają się też niekiedy przekroje lepiej wykształconych 

 kryształów (Andryjów, Bechi), zawartych w większych ziarnach ortoklazu. Zwy- 

 kle przezroczysty, niekiedy zaś jest mętny od wielkiej ilości zawartych w nim 

 wrostków (inkluzyj), a temi są: przedewszystkiem pory i pęcherzyki z zawarto- 

 ściami płynnemi i gazowemi, ułożone zwykle rzędami, jak paciorki. Niekiedy mo- 

 żna dostrzedz pulsacyją zawartej cieczy. Dalej bardzo często zdarza się w Kwarcu 

 jako wrostek apatyt w postaci drobnych igiełek, a niekiedy doskonale wykształ- 

 conych (P i oo P) kryształków; cyrkon w ziarnkach owalnych i ładnych kryształ- 

 kach (P, P 2 ,00 Pi OP); rutyl pospolicie w bardzo cienkich i długich igiełkach w wiel- 

 kiej ilości; dalej bardzo często hematyt i magnetyt w ziarnkach niekształtnych; 

 biotyt w cieniuchnych łuszczkach. 



Feldspat alkaliczny uderza rozmaitością gatunków: bardzo często w jednym 

 preparacie znajdują się razem: ortoklaz, mikroklin i pertyt. Bardzo rzadko sam 

 tylko ortoklaz wchodzi w skład granitytu (Noryńsk, anal.IY), najczęściej towarzy- 

 szy mu mikroklin, albo mikroklin i pertyt razem. Niekiedy mikroklin prawie cał- 

 kowicie zastępuje ortoklaz, jak to widać w odmianie wielkoziarnistej granitów 

 żytomierskich. 



Ortoklaz, jak inne feldspaty, uległ prawie całkowicie roskładowi, kaoliniza- 

 cyi; jest wskutek tego mętny, mało przezroczysty, zwykle w ziarnach nieforem- 

 nych. Ortoklaz t. z. granitów czerwonych zapełniony jest drobnemi ziarnkami 

 hematytu, a dookoła ziarn bardzo często dostrzegać się dają żółte ramki limonitu 

 (naciek). Prócz tego jako wrostki w ortoklazie zdarzają się: magnetyt i biotyt. 

 Cechą charakterystyczną ortoklazu jest zrastanie się jego z kwarcem, w skutek 

 czego powstaje t. zw. pismo hebrajskie albo mikropegmatyt (Mohilno, Iskorość, Me- 

 żyryczka, Ihnatpol i t. d.). Niekiedy zaś kwarc i ortoklaz zrastają się w postaci 

 blaszek i włókien, skąd powstaje t. zw. budowa mikropertytowa (Dubiszcze, Isko- 

 rość, Meżyryczka). 



Mikroklin z ujawnioną w wysokim stopniu poprzeczną prążkowatością, nie- 

 kiedy, jak powiedziałem, zastępuje całkowicie ortoklaz (Żytomierz) i podobnie, 

 jak ten ostatni, tworzy z kwarcem mikropegmatyt (Michajłówka, Waśkowicze, 

 Ihnatpol). 



Pertyt (właściwie mikropertyt) składa się z szerokich blaszek (Lamelle) albitu 

 i ortoklazu i niekiedy przeważa nad innemi gatunkami feldspatu (Andryjów). 



Co do wrostków, to oprócz wymienionych przy ortoklazie, wogóle w feldspa- 

 tach alkalicznych widzieć można bardzo często cyrkon, niekiedy w kryształkach 

 znacznej wielkości (Waśkowicze); apatyt w drobnych igiełkach, lub też dużych, 

 makroskopowych kryształach (Michajłówka). 



Pam. Fizyj. Tom IX. Dział II.— 3. 



